ABC ubezpieczeń - rodzaje i charakterystyka ubezpieczeń

Bardzo często, w artykułach prasowych, w mediach, w wypowiedziach przedstawicieli towarzystw ubezpieczeniowych pojawia się określenie "ubezpieczenia z grupy I lub II". To podział ustawowy, prawny zakładów udzielających ubezpieczeń - grupa I to ubezpieczenia na życie, natomiast grupę II stanowią ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe. Pozostając przy tym wygodnym i jasnym podziale, przyjrzymy się uważniej poszczególnym grupom, a zaczniemy od ubezpieczeń życiowych - zdarza się bowiem, że są one traktowane, jak lokaty bankowe - "wpłacasz, a po jakimś czasie wypłacasz więcej lub tyle samo, a na dodatek masz ubezpieczenie". Tak może być, a nie musi, ale patrząc tylko na liczbę towarzystw ubezpieczeniowych, nie mówiąc już o gąszczu i ilości samych polis, można się w tej materii pogubić.

Grupa I - UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE

Terminologia jest różna: ubezpieczenia życiowe, na życie. Kiedyś podstawowym ich celem było zapewnienie świadczenia rodzinie lub osobom pozostającym na utrzymaniu w przypadku śmierci żywiciela, ale dziś dostępnych jest wiele różnych odmian ubezpieczeń życiowych:

• ochronne,
• ochronno-oszczędnościowe,
• oszczędnościowe.

Niezależnie jednak od odmiany, zasady ich funkcjonowania są takie same: zawiera się umowę z którymś z towarzystw ubezpieczeniowych i płaci się składkę. Czasami jednorazowo, w chwili zawarcia ubezpieczenia. Częściej płacona jest przez pewien okres, na przykład czas trwania ubezpieczenia lub ustaloną z góry liczbę lat. Różna może być też częstotliwość wnoszenia opłat. Wysokość składki, to co się z nią dzieje oraz to co się stanie po wygaśnięciu umowy ubezpieczeniowej zależy od typu ubezpieczenia. Generalnie jednak składka jaką płacimy w ubezpieczeniach życiowych jest uzależniona od ryzyka jakie wnosimy - czyli prawdopodobieństwa zdarzenia oraz sumy ubezpieczenia. Im mniejsze ryzyko śmierci, wypadku, tym niższa składka - brzmi jedna z zasad, inna z kolei, że im wyższa suma ubezpieczenia tym wyższa składka.

W polisach ochronnych przedmiotem ubezpieczenia jest życie. Mamy:

• ubezpieczenia terminowe - ubezpieczamy się na kilka, kilkanaście lat,
• ubezpieczenia na całe życie.

Wypłata tych typów świadczeń, kwoty na jaką jest ubezpieczony posiadacz polisy, następuje jedynie w przypadku śmierci w czasie obowiązywania polisy! Nie gromadzi się na nich żadnego kapitału. Po wygaśnięciu ubezpieczenia, a tym bardziej w razie rezygnacji i rozwiązania umowy w trakcie jej trwania klient nie otrzyma żadnej wypłaty.

Ubezpieczenie na życie, o czym wspominaliśmy już przy okazji bloku o kredytach, może być także niezwykle pomocne przy zaciąganiu różnych kredytów, a bywa nieodzownym elementem kredytu mieszkaniowego. Przy zaciąganiu pożyczki na budowę mieszkania, czy domu banki bardzo często, jako jeden z warunków udzielenia jej, żądają zabezpieczenia kredytu, którym jest cesja praw właśnie z polisy ubezpieczeniowej. Podobny warunek stosują także banki "samochodowe" - udzielające pożyczek na auta.

Ubezpieczenia ochronno-oszczędnościowe najogólniej można określić "2 w 1" - ubezpieczenie połączone z oszczędzaniem, czyli dysponując ograniczonymi środkami finansowymi można gromadzić oszczędności, przy równoczesnym zapewnieniu ochrony przez okres trwania ubezpieczenia. Można wyróżnić kilka typów:

• kapitałowe - potocznie mówi się o nich, jako o polisach na "życie i dożycie". W tym przypadku otrzymamy zgromadzony kapitał. Składki w tym ubezpieczeniu są znacznie wyższe niż w ubezpieczeniu terminowym na życie. Część składki jest bowiem ceną udzielanej ochrony, a część jest inwestowana przez towarzystwo. I co ważne - ryzyko inwestycji leży po stronie ubezpieczyciela. Najczęściej towarzystwo inwestuje w bezpieczne instrumenty rynkowe, np. w obligacje. Przynoszą one mniejszy, lecz pewny dochód, a raz w roku towarzystwo dzieli się z klientami swoim zyskiem i wartość polisy ulega zwiększeniu,
• z funduszem - to już produkty nieco bardziej skomplikowane. Podobnie, jak w kapitałowych, część składki jest inwestowana w celu zebrania sumy zapewniającej wypłatę przyszłego świadczenia, a część jest wykorzystywana na zakup jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego. W ten sposób towarzystwo ubezpieczeniowe stara się zwiększyć zysk, swój i ubezpieczonego, ale w tym przypadku ryzyko inwestycyjne spoczywa na kliencie. To klient dokonuje wyboru odpowiadającej mu strategii funduszu (czy ma być to fundusz, który obraca dłużnymi papierami wartościowymi, o większym bezpieczeństwie, czy np. fundusz inwestujący w akcje spółek, którego zyski mogą być większe, ale i wyższe jest ryzyko poniesienia strat) i to klient zgadza się na wypłatę świadczenia uzależnionego od wartości jednostek uczestnictwa zgromadzonych na jego rachunku,
• uniwersalne - w tych polisach ubezpieczony dostosowuje poziom ochrony w zależności od jego bieżących preferencji i sytuacji materialnej; ubezpieczony sam określa jaka część składki ma być przeznaczana na pokrycie ryzyka śmierci, a jaka tworzy element oszczędnościowy,
• posagowe - ich głównym celem jest zapewnienie dzieciom finansowego wsparcia kiedy wejdą w dorosłe życie. Kiedy dziecko osiąga określony wiek towarzystwo wypłaca mu zgromadzony kapitał, podobnie w wypadku śmierci opiekuna,
• rentowe - są to ubezpieczenia zapewniające okresowe świadczenie terminowe lub częściej dożywotnie w zamian za jednorazową składkę.

Wszystkie one zapewniają zawsze wypłatę świadczenia, a ich uzupełnieniem mogą być ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe.

Polisy oszczędnościowe mają zwykle bardzo zminimalizowaną ochronę ubezpieczeniową - ich celem jest bowiem gromadzenie środków finansowych. Dlatego potocznie można je nazwać "prywatną emeryturą". Ich wypłata zależy od warunków umowy i sytuacji życiowej, ale może być wypłacona w przypadku śmierci ubezpieczonego, na koniec okresu ubezpieczenia lub przy rozwiązaniu umowy.

Grupa II - UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWE I POZOSTAŁE OSOBOWE.

Ubezpieczenia majątkowe obejmują ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz ubezpieczenia mienia, rzeczy wartościowych. To pierwsze chroni właściciela polisy, w przypadku kiedy wyrządzi on komuś jakąś szkodę i jest on zobowiązany do jej naprawy. Koszty pokrywa towarzystwo, dzięki czemu chroniony jest interes posiadacza polisy, jak i osoby ewentualnie poszkodowanej. Oprócz obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej ( np. tzw. OC przy okazji posiadania samochodu), ubezpieczyciele oferują również ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarówno w życiu prywatnym, jak i dla poszczególnych grup zawodowych - np. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej weterynarzy czy nauczycieli.