Ubezpieczenia turysty w Unii Europejskiej

Przed wyjazdem, bez względu na jego długość, koniecznie należy zainteresować się - jak postępować w razie wypadku w czasie wizyty w którymś z krajów UE i jak się leczyć po 1 maja w krajach UE? A zasada jest prosta - jeśli obywatel Unii Europejskiej ma ubezpieczenie w jakimkolwiek kraju Wspólnoty, to prawo do opieki zdrowotnej podróżuje razem z nim. Żeby jednak skorzystać z tego przywileju trzeba - po pierwsze zaopatrzyć się w odpowiedni dokument, po wtóre wiedzieć, że nie każde leczenie będzie nam udostępnione, nie ma absolutnej wolności w dostępie do wszystkich świadczeń zdrowotnych. Ale po kolei.

Uprawnionymi do świadczeń zdrowotnych wg przepisów unijnych są: pracownicy i osoby pracujące na własny rachunek, emeryci i renciści, studenci oraz członkowie wymienionych tych trzech grup osób, a także turyści, pracownicy wysłani, przygraniczni i sezonowi, bezrobotni oraz członkowie ich rodzin i bezpaństwowcy i uchodźcy zamieszkali na terytorium państwa członkowskiego UE wraz z rodzinami.

Dokumentem ubezpieczenia, który uprawnia do bezpłatnego korzystania z opieki zdrowotnej na terenie wszystkich krajów Unii Europejskiej jest formularz, jeden z serii E, np. E- 111, E- 104 itd. Żeby go uzyskać trzeba złożyć odpowiedni wniosek, który można otrzymać w siedzibie Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) lub jego filiach regionalnych (ważne miejsce zamieszkania) lub ściągnąć do ze stron internetowych NFZ. Także niektóre biura podróży zaopatrują swoich klientów we wniosek.

Który formularz dla kogo? Każdy z formularzy z serii E- 100 jest przeznaczony dla innego podróżnego, i tak kolejno najpopularniejsze:

• E -104 przeznaczony dla osób, które chcą się ubezpieczyć poza Polską w innym państwie Unii Europejskiej,
  - E - 106 dla zatrudnionych albo pracujących na własny rachunek w którymś z państw UE, a także mieszkających z nimi rodzin (ten formularz uprawnia do wszystkich świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego i macierzyńskiego),
• E - 109 potwierdzający prawo do świadczeń członka rodziny zamieszkałego w innym państwie niż główny ubezpieczony,
• E - 110 potwierdzający prawa do świadczeń zdrowotnych osób pracujących w transporcie międzynarodowym,
  - E -111 uprawnia do darmowego leczenia w nagłym wypadku podczas czasowego pobytu za granicą (również dla osób podejmujących pracę sezonową),
• E -112 dla osób, które otrzymały zgodę na kontynuowanie leczenia w innym państwie lub leczenie zaplanowane wcześniej,
• E -119 wystawiany jest bezrobotnym, którzy szukają pracy w innym niż Polska kraju Unii Europejskiej,
• E - 120 druk przeznaczony dla ubiegających się o przyznanie emerytury lub renty, a zamieszkałych w innych państwie członkowskim,
• E - 121 potwierdza prawo do świadczeń emeryta lub rencisty i członków ich rodzin zamieszkujących w innym państwie Unii niż państwo wypłacające emeryturę lub rentę, uprawnia do pełnego zakresu świadczeń medycznych,
• E-123 wystawiany jest osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu ze względu na wypadek przy pracy lub chorobę zawodową,
• E - 128 określa prawo do świadczeń zdrowotnych podczas pobytu w innym państwie członkowskim i stosowany dla pracowników wysłanych i osób odbywających studia lub szkolenia zawodowe.

Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że np. dokument z serii E - 111 nie uprawnia nas np. do leczenia zębów czy wcześniej zaplanowanych zabiegów, chyba, że po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia. Od 1 maja lekarz z któregokolwiek krajów UE będzie miał obowiązek udzielić pomocy w sytuacjach ratujących życie, a dokładnie:

• wypadki, urazy, przypadki nagłego ostrzejszego zachorowania, zagrożenia życia, konieczności stałego leczenia w czasie dłuższego pobytu poza granicami kraju, np. w okresie odbywania studiów w jednym z państw członkowskich, delegacji do wykonywania pracy poza granicami kraju (obowiązują tu formularze E - 111, E - 121, E - 128),
• udzielenie zgody przez instytucję właściwą, czyli NFZ, na przeprowadzenie leczenie lub badań diagnostycznych w innym państwie Wspólnoty (tzw. zabiegi planowe - formularz E - 112) lub przez ministra zdrowia w przypadku świadczeń niedostępnych na terenie kraju.

Od 1 czerwca zakres pomocy medycznej zostanie rozszerzony i będzie obejmował więcej i różnych przypadków zachorowań (np. ból gardła).

Trzeba również pamiętać, że w każdym z państw Unii Europejskiej udzielanie pomocy medycznej jej obywatelom odbywa się na innych zasadach - oznacza to tyle, że to samo, bezpłatne świadczenie zdrowotne w Wielkiej Brytanii nie musi być darmowe np. w Niemczech. Dlatego podróżując np. po Wyspach Brytyjskich nie należy być zaskoczonym, kiedy okaże się, że sama wizyta u lekarza była bezpłatna a wypisanie recepty kosztuje - jest ustalona za to stała opłata, z której zwolnieni są tylko emeryci i dzieci do 16 roku życia. Takich "niespodzianek" może czekać pacjentów więcej, np. w Hiszpanii leczenie stomatologiczne nie jest w ogóle objęte systemem państwowej opieki zdrowotnej, w Norwegii przy pierwszej wizycie u lekarza rodzinnego pacjent musi wnieść bezzwrotną opłatę 10 euro, a w przypadku pobytu w szpitalu za pierwsze 14 dni naliczona zostanie stała opłata dobowa, z której zwolnione są tylko dzieci do 18 roku życia.

Na podstawie jednego wniosku będzie wydawany jeden formularz, nawet jeśli zamierzamy podróżować do wielu krajów naraz. W większości krajów UE wystarczy okazać formularz serii E-100, ale w niektórych trzeba go jednak dodatkowo potwierdzać (ale taka sytuacja będzie tylko do czerwca - od czerwca obowiązek ten zostanie zniesiony). Potwierdzeń wymaga się w:

• Austrii (trzeba zwrócić się do regionalnej kasy chorych, po przedłożeniu formularza E-11/E-128 pacjent otrzymuje autriacki druk, tzw. Krankenkassencheck, z dołączonym spisem lekarzy praktykujących w najbliższej okolicy. Jeśli będzie konieczna pomoc natychmiastowa i nie ma możliwości uprzedniego zarejestrowania się w kasie chorych, można się zwrócić bezpośrednio do lekarza, który ma kontrakt z kasą),
• Grecji (należy pójść do regionalnego biura IKA - to jest Instytut Ubezpieczenia Zdrowotnego i po okazaniu paszportu pobrać formularz. W IKA zostanie wystawiony specjalny druk, rodzaj książeczki zdrowia i skierowanie do lekarza, z którym IKA ma podpisaną umowę),
• Niemczech (w niemieckiej kasie chorych trzeba okazać polski formularz, na podstawie którego zostanie wydany dokument uprawniający do świadczeń zdrowotnych tzw. Abrechnugsschein (druk rozliczenia). Następnie należy poprosić o wydanie listy lekarzy, którzy podpisali kontrakt z ubezpieczalnią. Jeśli nie można tego wcześniej pobrać tzw. Abrechnugsschein, to należy bezpośrednio udać się do kontraktowego lekarza i okazać mu formularz E - lekarz wyśle w takim przypadku pacjentowi rachunek, jeśli nie dostarczymy mu Abrechnugsscheinu w ciągu 10 dni),
  - Portugalii (opieka medyczna dostępna jest w ośrodkach zdrowia, gdzie trzeba okazać książkę zdrowia wydaną po złożeniu formularza E w regionalnym urzędzie opieki zdrowotnej i zwrócić się o leczenie w ramach systemu Unii Europejskiej),
• Włoszech (formularz E należy okazać w USL (Unita Sanitaria Locale) oraz zdobyć zaświadczenie o uprawnieniu do darmowego leczenia wraz z listą lekarzy praktykujących w ramach systemu państwowego).

Taka rejestracja formularza może być uciążliwa - we Włoszech np. trwa ona cały dzień, ale bywa, że formalności mogą potrwać nawet kilka dni. Oczywiście jeśli pacjent-podróżny nie potwierdzi formularza w wymienionych krajach, to zostanie obciążony kosztami leczenia. W takiej sytuacji należy koniecznie pamiętać o zabraniu rachunku za leczenie - po powrocie do kraju należy przedstawić go w Narodowym Funduszu Zdrowia, który zgodnie z prawem musi nam zwrócić koszty leczenia.