Wszystko o BIK - Biurze Informacji Kredytowej

Na początek przypomnienie - w naszym kraju funkcjonują BIG-i (liczba mnoga, bo jest ich kilka), czyli Biura Informacji Gospodarczej oraz BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej SA. Zarówno BIG-i, jak i BIK zajmują się zbieraniem informacji o finansowych "grzechach" - długach, nie zapłaconych rachunkach - klientów, ale w różnych celach. Biura Informacji Gospodarczej zbierają informacje o zadłużeniu klientów wobec różnych firm (gazowni, telewizji kablowych, operatorów sieci telefonicznych i innych - piszemy o tym w artykule "Czy jestem w rejestrze dłużników?"), natomiast BIK zbiera informacje w 95% pozytywne, dotyczące kredytowej przeszłości klientów.

BIK zostało utworzone przez kilkanaście banków i organizacji sektora finansowego. W BIK gromadzone są informacje dotyczące "historii kredytowej" klientów oraz bieżących zobowiązań, które nadsyłają właśnie banki i firmy kredytowe. W ten sposób wymieniają się one wiadomościami - kto i w jakiej wysokości zaciągnął kredyt(y), w jakiej formie, jak przebiega lub przebiegała spłata, a także o stanie i obrotach na rachunkach bankowych.

Wykorzystują je przy udzielaniu kredytów - do oceny i identyfikacji "dobrych", wypłacalnych klientów oraz tych, którzy nie posiadają zdolności kredytowej i tych niesolidnych, którzy nie byliby w stanie spłacać pożyczek. Po co zbierane są te dane?

Informacje zgromadzone w BIK mogą być gromadzone i przetwarzane wyłącznie do celów związanych z oceną wiarygodności i zdolności kredytowej klientów. BIK powołano w celu gromadzenia, przetwarzania i udostępniania bankom informacji stanowiących tajemnicę bankową, w zakresie w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych a także innym instytucjom ustawowo upoważnionym do udzielania kredytów – informacji o wierzytelnościach oraz o obrotach i stanach rachunków bankowych w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z udzielaniem kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń. To niezwykle ważne informacje dla instytucji pożyczających pieniądze, ponieważ dzięki nim mogą one decydować o tym ile, komu, na jak długo mogą pożyczyć pieniądze, czy odzyskają je (oczywiście), czy i jak duże istnieje ryzyko ich utraty lub niewielkiego zysku.

Jak są gromadzone informacje w BIK? Wszystkie dane gromadzone są w kilku bazach: BIORK (baza informacji o rachunkach kredytowych), BIOZ (baza danych o zapytaniach), BIOM (baza informacji o okresowych zapytaniach o aktywność kredytową klientów) oraz Międzybankowej Informacji Gospodarczej - Dokumenty Zastrzeżone (MIG-DZ). W pierwszej znajdują się głównie dane klientów o wysokości zobowiązań finansowych i jest ona uaktualniana co miesiąc. W drugiej zbierane są wszystkie zapytania na temat klientów: kiedy, o jakiego klienta i z ilu banków były zapytania. Jest ona aktualizowana na bieżąco, w czasie rzeczywistym, zawsze kiedy bank wysyła zapytanie. Baza MIG-DZ (jest prowadzona przez Związek Banków Polskich, BIK ma natomiast do niej jedynie dostęp i przeszukuje tę bazę przy zapytaniu przez bank)jest zbiorem, w którym zapisywane są informacje o klientach indywidualnych i przedsiębiorcach, utraconych dokumentach tożsamości i dowodach rejestracyjnych, a także informacje potrzebne do walki z oszustami, którzy dokonują przestępstw przy pomocy kart płatniczych. Moduł z którego korzysta BIK to system, w którym uczestniczą 42 banki, w tym banki spółdzielcze poprzez banki zrzeszające oraz KG Policji która zasila bazę o dane dotyczące utraconych dokumentów tożsamości i dowodów rejestracyjnych pojazdów, BIK S.A. jako uczestnik odbiorca, operatorzy telefonii komórkowej, Poczta Polska.

Jakie praktyczne znaczenie dla klientów mają dane BIK? Jeśli ktoś zaniecha lub regularnie spóźnia się ze spłatą pożyczki, karty kredytowej, to informacja o tym znajdzie się w BIK i będzie miała wpływ na wysokość kolejnych pożyczek w różnych bankach. Jeśli ktoś zaciągnie zobowiązanie w instytucji współpracującej z BIK to takie informacje też znajdą sie w BIK. Prawdopodobnie z odmową jej udzielenia spotka się każdy, kto - nie spłacając pożyczki w jednym banku - chciałby zaciągnąć kolejną - w innym. Wszystko zależy od procedur kredytowych oraz poziomu ryzyka stosowanych przez bank lub firmę udzielającą pożyczki. Zdecydowanie jednak największe znaczenie informacje gromadzone przez BIK mają dla przyszłych i obecnych kredytobiorców.

Jak długo przechowywane są te dane? Z dniem 16 czerwca 2005 roku weszła w życie nowelizacja Prawa bankowego, w związku z którą:

1. Dane o wygasłych zobowiązaniach klientów wobec banku lub innej instytucji upoważnionej do udzielania kredytów, którzy podpisali umowę z bankiem lub tą instytucją po wejściu w życie nowelizacji Prawa bankowego i terminowo regulowali swoje zobowiązania z niej wynikające są przetwarzane przez BIK na podstawie udzielonej przez nich zgody.

2. Dane o wygasłych zobowiązaniach klientów wobec banku lub innej instytucji upoważnionej do udzielania kredytów mogą być przetwarzane bez ich zgody przez okres 5-letni, jeśli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

• klient nie wykonał zobowiązania lub dopuścił się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją upoważnioną do udzielania kredytów,
• po zaistnieniu okoliczności, o których mowa jest w pkt a upłynęło, co najmniej 30 dni od poinformowania tego klienta przez bank lub inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, o zamiarze przetwarzania dotyczących go informacji stanowiących tajemnicę bankową bez jego zgody.

Przetwarzanie danych zebranych do dnia wejścia w życie ustawy powinno być dostosowane do wymogów w niej określonych w terminie nie dłuższym, niż 3 lata od jej wejścia w życie, tj. do dnia 15 czerwca 2008 roku.

Ponadto, z informacji gromadzonych przez BIK banki korzystają na bieżąco - sprawdzają czy przypadkiem nie pojawia się zagrożenie utraty płynności finansowej, a wraz z nią dalszej możliwości spłaty kredytu. Jak często to robią, czy każdy klient jest sprawdzany? Takich informacji banki nie ujawniają. Sądząc jednak po liczbie zapytań banków o klientów oraz wydawanych im przez BIK raportów - tylko w lipcu tego roku wydanych zostało ponad 0,5 mln raportów - należy sądzić, że kontrola jest bardzo skrupulatna.

Podobnie, jak w przypadku BIG - można sprawdzić, jakie informacje na nasz temat znajdują się w BIK. Można to zrobić tylko raz na pół roku - bezpłatnie. Informację można otrzymać wyłącznie na piśmie - nie przez telefon, ani Internet. Należy wypełnić odpowiedni wniosek (imię, nazwisko, data urodzenia, PESEL oraz dane teleadresowe, wniosek dostępny także na www.bik.pl) i wysłać na adres BIK. W ciągu 30 dni BIK powinien odesłać kompletną informację na temat: jakie dane osobowe zawiera zbiór, w jaki sposób je zebrano, w jakim celu i zakresie dane są przetwarzane oraz po co i komu zostały udostępnione. Odpowiedź można również odebrać osobiście w warszawskim biurze BIK (w Biurze Obsługi Klienta), ale może to zrobić wyłącznie osoba, której informacja dotyczy.