Procent procentowi nie równy

Oprocentowanie podawane jest albo jako oprocentowanie nominalne, albo jako efektywne. Różnica tkwi nie tylko w nazwie, ale także w sposobie obliczania. Oprocentowanie nominalne liczone jest od kwoty przyznanego kredytu, natomiast oprocentowanie efektywne od kwoty kredytu udzielonego, czyli od kapitału, który pozostaje do spłacenia. W praktyce ważniejsze jest to drugie, bo daje lepsze wyobrażenie o koszcie odsetkowym. W przypadku kredytów zaciągniętych na rok i krócej oprocentowanie efektywne jest niższe od nominalnego. Jednak w przypadku dłuższego terminu spłaty oprocentowanie efektywne jest wyższe. Wynika to z faktu, że oprocentowanie nominalne podawane jest w skali rocznej. Bardzo często firmy zajmujące się sprzedażą ratalną, aby przyciągnąć klientów, wysuwają na pierwszy plan wysokość oprocentowania efektywnego, a o tym, że nominalne jest znacznie wyższe można dowiedzieć się dopiero przy zawieraniu umowy. Przy porównywaniu ofert należy zatem sprawdzić, czy oprocentowanie podane jest w tej samej formule.

Ostrożnie należy również zachować przy ocenie propozycji stosunkowo niskiego, promocyjnego, oprocentowania. Trzeba wtedy zwrócić uwagę, czy przypadkiem nie jest to kredyt z odsetkami płatnymi z góry. Wtedy oferta nie jest już tak atrakcyjna, jakby się wydawało na pierwszy rzut oka. Oprocentowanie także podawane jest jako zmienne lub stałe. W pierwszym przypadku może wzrosnąć lub obniżyć się w okresie spłaty kredytu, w drugim jest jednakowe przez cały czas.

Zatem tylko pozornie atrakcyjne może okazać się niskie oprocentowanie zmienne. Nie ma żadnej gwarancji, że po zaciągnięciu kredytu nie wzrośnie i wtedy nie będzie już tak korzystne. Zwykle oprocentowanie stałe kredytów jest niższe od zmiennego, ale oferowane jest przy kredytach zaciąganych na krótszy okres.

Oprocentowanie kredytu należy analizować zawsze w powiązaniu z warunkami jego spłaty. Trzeba tu zwrócić uwagę na takie elementy, jak kary za spóźnienie się z wpłatą kolejnej raty, czy dodatkową prowizję za wcześniejszy zwrot kredytu. Prowizja jest nieodłącznym składnikiem kosztu kredytu, choć banki nie lubią się nią chwalić. Wolą za to kusić klientów atrakcyjnym oprocentowaniem. Wysokość prowizji zależy od rodzaju i przeznaczenia kredytu i kształtuje się w przedziale od jednego do kilku procent. Najwyższa prowizja jest pobierana generalnie przy kredytach gotówkowych, czyli tzw. szybkich pożyczkach. Za otrzymanie kredytu "od ręki" i przy minimalnych zabezpieczeniach płaci się zazwyczaj słono. Dlatego warto zastanowić się, zanim skorzysta się z oferty otrzymania pożyczki przekazywanej bezpośrednio... we własnym domu. Jedne z najdroższych są także pożyczki gotówkowe zaciągane za pomocą karty kredytowej. Oprócz wysokiego zazwyczaj oprocentowania, naliczanego od momentu pobrania pieniędzy z bankomatu, bank pobiera też wysoką prowizję.

W praktyce, najczęściej spotykane są prowizje za rozpatrzenie wniosku, udzielenie kredytu, zmianę warunków umowy (na przykład harmonogramu spłat), wcześniejszą spłatę kredytu i przewalutowanie (zmianę waluty, w której nominowany jest kredyt).

Do tego dochodzą koszty zabezpieczenia kredytu. Najczęściej stosowane to: hipoteka, ubezpieczenie majątkowe lub osobowe, poręczenie, weksel i zastaw. Wszelkie koszty związane z jego ubezpieczeniem, jak wpisanie do zastawu rejestrowego, czy zakup znaczków skarbowych, spadają na klienta. Banki pobierają także opłaty za czynności związane z obsługą kredytu. Od kilku do kilkunastu złotych płaci się za dokument stwierdzający wysokość zadłużenia. Do portfela klient musi także sięgnąć, gdy chce otrzymać zaświadczenie o spłacie kredytu.

Uznając, że prywatna osoba jest słabszą stroną w umowie kredytowej, państwo postanowiło otoczyć go szczególną ochroną. W 2001 roku uchwalona została Ustawa o kredycie konsumenckim, regulująca zasady udzielania kredytów na cele osobiste, nie związane z działalnością gospodarczą. Obejmuje ona nie tylko kredyty, do których udzielania uprawnione są jedynie banki, ale także pożyczki i sprzedaż ratalną. Aby zostały one uznane za kredyt konsumencki, w rozumieniu ustawy, muszą jednak spełniać jeszcze kilka warunków: umowa kredytowa musi być sporządzona na piśmie, wartość kredytu nie może być mniejsza niż 500 i większa niż 80 tysięcy złotych, kredytodawca musi mieć wpisane udzielanie pożyczek do swojej działalności gospodarczej, okres spłaty nie może być krótszy niż 3 miesiące, a pozyskanych w ten sposób środki zasadniczo nie mogą służyć konsumentowi do finansowania wydatków związanych z nieruchomościami.

W każdym innym przypadku osoba fizyczna może korzystać z ustawowych udogodnień. Przede wszystkim może bez podania przyczyn odstąpić od umowy kredytowej w ciągu 3 dni od jej zawarcia. Rozwiązanie to daje możliwość wycofania się z zobowiązań zaciągniętych na przykład pod wpływem impulsu, bez przeanalizowania skutków finansowych. Konsument może także spłacić kredyt przed wyznaczonym terminem, bez konieczności płacenia oprocentowania za okres po spłacie kredytu. Jeśli kredyt nie jest oprocentowany - należy mu się zwrot zapłaconych kredytodawcy prowizji i opłat, proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas kredytowania. W obu przypadkach jedynym warunkiem jest uprzedzenie kredytodawcy 3 dni przed dokonaniem spłaty.

W ogłoszeniach i reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego kredytodawca zobowiązany jest podać koszt całkowity kredytu, zawierający wszystkie odsetki, dodatkowe opłaty i prowizje oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, wyliczoną na podstawie zawartego w ustawie skomplikowanego wzoru matematycznego. Można się z niej dowiedzieć, jaki jest procentowy stosunek wszystkich kosztów obsługi kredytu do jego kwoty. Przy porównywaniu różnych ofert, pamiętać należy, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania jest wyliczana indywidualnie dla każdego kredytu. Zatem, aby wnioski z porównywania były prawdziwe, kwoty, czas na jaki zaciągany jest kredyt i sposób spłaty musi być identyczny. Całkowity koszt kredytu nie obejmuje takich kwestii jak kary za złamanie przez klienta warunków umowy kredytowej i opłaty związane z ustanowieniem zabezpieczeń oraz spłatą rat.