Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła

Historia organizacji i implikacje płynące z jej nazwy

Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła (DOK) rodziło się na początku lat 70. XX wieku w Ameryce pod nazwą parish consultancy (doradztwo parafialne). Stamtąd przybyło do Niemiec i rozwijało się pod nazwą Gemeindeberatung (doradztwo gminne; doradztwo dla gminy). Na początku lat 90. powstały pierwsze grupy doradcze w Kościele austriackim.

Zarówno pojęcie angielskie, jak i niemieckie, nie oddają do końca istoty tego rodzaju doradztwa. Pojęcie angielskie ogranicza doradztwo do parafii, a niemieckie sugeruje gminę w znaczeniu politycznym. Stąd też do niemieckiego terminu Gemeindeberatung dodaje się ostatnio Organisationsentwicklung in der Kirche (rozwój organizacji w Kościele).

Polska nazwa Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła mówi najpierw o rodzaju tego doradztwa (odróżniając je np. od poradnictwa rodzinnego), a następnie zwraca uwagę na to, że jest to instytucja służebna dla organizacji, instytucji, grup i wspólnot Kościoła. Prawdopodobnie i ona nie jest doskonała, chociażby dlatego, że klientem takiego doradztwa mogą być również inne organizacje non profit jak szkoły, organizacje pozarządowe, instytucje społeczne itp. Zostańmy jednak przy tym pojęciu, wyjaśniając dokładniej znaczenie, rolę i miejsce DOK w Kościele.

Umiejscowienie DOK w Kościele

Pierwszym i najważniejszym elementem w parafii jest szeroko rozumiana duchowość. Jej wszystko jest podporządkowane. Do szeroko pojętej duchowości należy troska o wiarę, dbałość o liturgię, sprawowanie sakramentów, pogłębianie życia duchowego przez rekolekcje, modlitwa itp.

Ważnym obszarem życia parafii jest wszystko to, co kryje w sobie określenie: Kościół dzisiaj.

W tym obszarze chodzi o pytania dotyczące odniesienia Kościoła do współczesnego świata. Tu pytamy o to, co - świadomie lub nieświadomie, w sposób jawny lub ukryty - kształtuje życie naszych wspólnot parafialnych w obecnym świecie i w obecnym czasie. Kolejnym obszarem życia parafii jest współpraca i organizacja. Duszpasterstwo bez dobrej współpracy księży z osobami świeckimi jest trudne. W parafii, jak i w każdej innej instytucji, bardzo ważna jest również dobra organizacja pracy.

Zazwyczaj bardzo chcemy, by parafianie współtworzyli życie parafii. Dobra komunikacja w parafii jest zatem niezbędna. Chodzi o to, by umieć mówić o sprawach, które są ważne, ale czasami również i trudne. Komunikacja znaczy też umieć radzić sobie z różnorodnością opinii i zdań, z odmiennością osób i poglądów itp.

Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła obejmuje dwa obszary życia parafii, a mianowicie obszar współpracy i organizacji (tu zawiera się również zagadnienie zarządzania) oraz obszar komunikacji. Nie zajmuje się ono bezpośrednio duchowością, czy też obecnością parafii w dzisiejszym świecie.

Jak działa DOK?

Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła tworzą wykształceni i kompetentni ludzie, zaangażowani w życie Kościoła i mający wiele doświadczeń w pracy z organizacjami. W Polsce grupa doradcza działa pod patronatem Sekretariatu ds. Apostolstwa Prowincji Chrystusa Króla Księży Pallotynów i pod kierunkiem autora tekstu. Aby skorzystać z pomocy doradztwa, należy po prostu zgłosić się i przedstawić swoją potrzebę, problem lub zadać pytanie. DOK jest doradztwem systemowym, dlatego klientem może być każda grupa, wspólnota, organizacja, czy też instytucja kościelna. Bardzo częstym klientem DOK są np. rady parafialne.

Zakres usług doradczych może być dwojaki:

• Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła może przeprowadzić wykład, seminarium lub warsztaty z zakresu organizacji i komunikacji (na przykład warsztaty nt. konfliktów i integracji w grupie dla nauczycieli i wychowawców jednego z katolickich liceów, seminarium nt. przygotowywania i prowadzenia posiedzeń lub też serię wykładów nt. kompetencji lidera w Kościele). DOK może również pomóc w moderowaniu i prowadzeniu spotkań, oraz przeprowadzeniu konferencji.
• Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła może również towarzyszyć procesowi doradczemu. Trwa on zazwyczaj trochę dłużej niż pojedynczy warsztat. Tutaj potrzebnych jest kilka spotkań wg określonego cyklu: zbieranie danych - analiza i diagnoza - interwencja - instytucjonalizacja - zakończenie.

Proces doradczy może być podjęty wtedy, kiedy np.:

• trzeba towarzyszyć różnym przemianom i procesom (do parafii przybył nowy proboszcz, jest nowy zespół pastoralny, została utworzona nowa rada parafialna itp.);
• trzeba pomóc w rozwoju i wesprzeć przy tworzeniu wizji i planów na przyszłość, przy formułowaniu celów na następne lata, definiowaniu zadań itp.;
• istnieje potrzeba reorganizacji lub wypracowania nowych struktur, by ułatwić codzienną pracę i ją efektywniej wykonywać;
• trzeba towarzyszyć w wypracowaniu nowych strategii i pomóc we wprowadzaniu ich w życie;
• trzeba pomóc w przepracowaniu i rozwiązywaniu konfliktów;
• trzeba pomóc w tworzeniu nowych zespołów roboczych i w zorganizowaniu ich pracy.

Wielu proboszczów zastanawia się, w jaki sposób zaktywizować rady parafialne i wykorzystać zainteresowanie wiernych działalnością społeczną w Kościele. DOK może w takim przypadku pomóc. Co prawda doradcy nie przynoszą ze sobą gotowych recept czy rozwiązań. Nie przejmują również za nikogo odpowiedzialności, ani też za nikogo nie będą pracować. Starają się jednak za pomocą różnych metod pracy tak uaktywnić grupę, by każdy mógł wydobyć ze swojego doświadczenia to, co najbardziej cenne i przydatne w danej sytuacji.

Doradcy wskazują drogę, którą trzeba iść. Dają oni konkretne narzędzia, które mogą pomóc uczynić pracę bardziej twórczą i owocną. Praktycznymi przykładami doradztwa jest podniesienie efektywności pracy grupy animatorów jednej wspólnoty Odnowy w Duchu Świętym czy skuteczne włączenie parafian dużej miejskiej parafii do przygotowań do rekolekcji ewangelizacyjnych w Wielkim Poście.

Zasady działania i metody

Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła niczego nie narzuca. Bardzo ważna jest tutaj partnerska współpraca. Już na początku wyznacza się jasne cele procesu doradczego i określa się czas jego trwania. Doradców obowiązuje dyskrecja, gdyż może się zdarzyć, że w procesie doradczym ujawnią się sprawy, o których nie powinien dowiedzieć się nikt z zewnątrz. Doradcy robią wszystko, by wydobywać i popierać zdolności, które często drzemią w każdym z nas.

Aby osiągnąć oczekiwane rezultaty, doradcy starają się stosować w procesie doradczym cały szereg kreatywnych metod. Bardzo ważne są rozmowy indywidualne. Często uczestnicy spotkania doradczego mają do wykonania jakąś samodzielną pracę, czy zadanie. W zależności od potrzeb, pracuje się w dużej grupie, ale również proponuje się pracę w małych, kilkuosobowych grupach. Czasem istnieje potrzeba zwykłego moderowania dyskusji, poprowadzenia spotkania lub przeprowadzenia krótkiego wykładu teoretycznego. W tym wszystkim ważna jest dobra wizualizacja, bo współczesny człowiek bardziej widzi informacje niż odbiera je słuchem.

Doradztwo Organizacyjne dla Kościoła bardzo jasno zakreśla granice swoich kompetencji. Już po pierwszej rozmowie można stwierdzić, czy proponowanym zagadnieniem mogą zająć się doradcy, czy też powinien się nim zająć psycholog, teolog lub jeszcze inny specjalista. Warto jednak szukać pomocy specjalistów, by nasze parafie, wspólnoty, grupy, instytucje, czy organizacje kościelne rozwijały się coraz dynamiczniej i skutecznie odpowiadały potrzebom naszych czasów.