Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę i na podstawie umowy cywilnej

Kodeks pracy przewiduje zakaz zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. 

Umowa o pracę

Umowa zlecenia

1. przepisy prawa

Zasady zawierania, wypowiadania, obowiązki pracownika i obowiązki pracodawcy określa Kodeks pracy. 

Zasady zawierania, wykonywania i obowiązki stron określa Kodeks cywilny.

2. osobisty charakter świadczenia pracy

Pracownik jest zobowiązany do wykonywania pracy osobiście, nie może w zastępstwie powierzyć jej innej osobie. Umowa o pracę zawierana jest między pracodawcą a osobą fizyczną. Nie można skutecznie podpisać umowy o pracę między dwiema instytucjami.     

Zleceniobiorca jeżeli takie postanowienie wynika z zawartej umowy może powierzyć wykonanie umowy innej osobie. Zleceniodawca co do zasady jest zainteresowany rezultatem wykonania umowy i jeżeli takie zastrzeżenie strony zamieszczą w umowie nie może odmówić przyjęcia wykonanej pracy, jeżeli została wykonana przez inną osobę niż zleceniobiorca. Umowę zlecenia można zawrzeć nie tylko z osobą fizyczną.     

3. praca za wynagrodzenie

Umowa o pracę jest umową ekwiwalentną. Za wykonanie powierzonej pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie. Wynagrodzenie z umowy o pracę należy wypłacać co najmniej raz w miesiącu.  

Umowa zlecenia może być zarówno umową odpłatną jak i umową nieodpłatną. Zależy, to od stron umowy. Termin wypłaty wynagrodzenia jest uzależniony ustaleń stron umowy. Wynagrodzenie może być wypłacone również po wykonaniu zlecenia.

4. podporządkowanie pracodawcy

Pracownik przy wykonywaniu swoich obowiązków jest podporządkowany poleceniom pracodawcy lub osoby przez niego upoważnionej. Oznacza to, że pracodawca wyznacza pracownikowi zadania do wykonania, np. w zakresie obowiązków określa sposób wykonania powierzonych zadań, miejsce i czas ich realizacji, a pracownik jest związany tymi poleceniami. To pracodawca ma obowiązek zorganizować miejsce pracy pracownikowi. 

Zleceniobiorca jest związany poleceniami zleceniodawcy co do sposobu wykonania umowy. Zorganizowanie pracy należy do zleceniobiorcy. Strony umowy zlecenia są równorzędnymi podmiotami prawa. Zleceniobiorca nie ma obowiązku wykonania zleconych czynności w określonym miejscu i czasie przez zleceniodawcę, np. nie można zobowiązać zleceniobiorcy do wykonywania umowy zlecenia w siedzibie zleceniodawcy w godzinach między 8-16 od poniedziałku do piątku. Takie postanowienie umowy zlecenia powoduje, że strony zawarły umowę o pracę.  

5. praca wykonywana jest pod kierownictwem pracodawcy

Jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami prawa pracy lub umową o pracę.

Brak podporządkowania.

Wskazówki i polecenia zleceniodawcy co do sposobu wykonania umowy zlecenia nie oznaczają podporządkowania zleceniobiorcy. Zgodnie z istotą umowy zlecenia to zleceniobiorca decyduje o czasie i miejscu wykonania umowy (termin wykonania zlecenia określa umowa). 

6. umowa o pracę jest umową starannego działania

Ciężar ryzyka związanego z podjętą działalnością ciąży na pracodawcy, to wyłącznie pracodawcę obciąża niepowodzenie związane prowadzeniem zakładu pracy, a nie pracownika, który ma obowiązek wykonywać pracę sumiennie na wyznaczonym stanowisku bądź pracę określonego rodzaju.  

Umowa zlecenia jest umową starannego działania podobnie jak umowa o pracę. Zleceniobiorca zobowiązuję się do starannego działania, ale nie gwarantuje osiągnięcia określonego rezultatu.  

7. pracodawca ponosi ryzyko

Pracodawca ponosi ryzyko związane z prowadzeniem firmy. Chodzi zarówno o ryzyko ekonomiczne, organizacyjne, osobowe i socjalne. To pracodawca ma tak zaplanować działalność żeby przynosiła ona określone rezultaty i zatrudnić osoby, które pozwolą na osiągnięcie określonych celów, np. osoby z odpowiednim wykształceniem, doświadczeniem. Pracodawca ma ponadto zapewnić osobom zatrudnionym bezpieczne i higieniczne warunki pracy.  

Zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za szkody wynikłe z nieosiągnięci rezultatu, ale pod warunkiem że dołożył należytej staranności przy wykonaniu zlecenia. Zleceniobiorca jednak jest narażony na to, że nie otrzyma wynagrodzenia jeżeli nie wykona zlecenia.   

8. forma pisemna zawarcia umowy o pracę

Umowa powinna być zawarta w formie pisemnej przed rozpoczęciem jej wykonywania. Jeżeli nie została zawarta w formie pisemnej, to zawarcie umowy należy potwierdzić na piśmie najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy. Musi określać co najmniej: strony umowy, rodzaj umowy oraz warunki wykonywania pracy.    

Umowa zlecenia może być zawarta w formie pisemnej i w formie ustnej lub dorozumianej, to od stron umowy zależy, którą z form zawarcia umowy przyjmą.   

9. ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu od dnia rozpoczęcia pracy do dnia rozwiązania umowy o pracę.

Zleceniobiorcy podlegają ubezpieczeniom społecznym, tylko w przypadkach wskazanych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Umowa zlecenia zawsze jest tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego.

PAMIĘTAJ!

Umowę cywilną należy jednak tak sformułować żeby nie miała ona cech umowy o pracę. W sytuacji gdy z treści zawartej umowy zlecenia będzie można wyodrębnić cechy umowy o pracę, to zleceniobiorca będzie mógł wystąpić do sądu pracy o ustalenie stosunku pracy.