Czas pracy w 2008 r. i rozliczanie czasu pracy zatrudnionych pracowników

 

Zatrudnianie pracowników wiąże się z określonymi obowiązkami, o których musi pamiętać pracodawca. Podstawowym obowiązkiem przy zatrudnieniu pracowników jest takie zorganizowanie czasu pracy pracowników i zapewnieniu pracy żeby nie został przekroczony czas pracy pracownika w przyjętym okresie rozliczeniowym. Nie zapewnienie odpowiednich przerw i praca w godzinach ponad wymiar obowiązującego czasu pracy pracownika może narazić pracodawcę na karę.

Wybrane systemy czasu pracy

W zależności od potrzeb można w różny sposób zorganizować czas pracy dla swoich pracowników. Niżej przedstawiamy wybrane systemy czasu pracy, które mogą być przydatne przy zatrudnieniu pracowników w parafii czy organizacji kościelnej.

Podstawowy system czasu pracy. Podstawowy czas pracy oznacza, że pracownicy są zobowiązani do pracy przez 5 dni w tygodniu i 8 godzin dziennie. Pracownicy w tym systemie czasu pracy mają prawo do wolnej niedzieli i świąt przypadających w tygodniu oraz wolnego jednego dnia roboczego w okresie od poniedziałku do soboty. System ten jest ciągle najbardziej popularny i najczęściej stosowany przez pracodawców w Polsce, ale brak elastyczności powoduje, że jest zastępowany bardziej dostosowanymi do potrzeb wykonywanej pracy innymi systemami czasu pracy.

Równoważny system czasu pracy. Równoważny czas pracy polega na tym, że pracownik w ciągu doby może pracować nawet przez 12 godzin. W tym przypadku okres rozliczenia czasu pracy pracownika nie może przekraczać 1 miesiąca. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy czasu pracy może być przedłużony do 3 miesięcy, a przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych do 4 miesięcy.

Przykład:

W sanktuarium, które odwiedzają liczni pielgrzymi zatrudniono pracowników, którzy zajmują się zapewnieniem bezpieczeństwa pielgrzymów. Pracownicy pracują po 12 godzin dziennie. W styczniu 2008 r. pracownicy zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy nie mogą pracować więcej niż 176 godzin. Pracowników obowiązuje 1 miesięczny okres rozliczeniowy. W tym przypadku należy tak zorganizować czas pracy pracowników, żeby nie przekroczył on łącznie 176 godzin w styczniu, ponieważ w przypadku równoważnego czasu pracy okres rozliczeniowy wynosi 1 miesiąc. Jeżeli któryś z pracowników będzie wykonywał pracę ponad 176 godzin, to przysługuje mu w zamian czas wolny albo należy wypłacić wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.      

Zadaniowy system czasu pracy. Zadaniowy czas pracy może być przydatny, jeżeli charakter wykonywanej pracy kładzie nacisk na rezultaty pracy, a nie fizyczną obecność pracownika w biurze. Zadania należy określić tak żeby pracownik miał możliwość wykonać je w ciągu 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Czy pracownik przeznaczy na wykonanie mniej czy więcej czasu, nie powoduje obowiązku wypłacenia wynagrodzenia za nadgodziny. W tym przypadku okres rozliczeniowy dla pracownika nie powinien przekraczać 4 miesięcy, a to oznacza że może być krótszy czyli np. wynosić 3, 2 lub 1 miesiąc.

Przykład:

Parafia zatrudniła na podstawie umowy  pracę pracownika, który ma zapewnić porządek wokół kościoła i plebani. Nie określono pracownikowi godzin pracy a wskazano wyłącznie zadania z jakich pracownik musi się wywiązać. To od pracownika zależy jak zorganizuje swoje obowiązki, czy będzie wykonywał je codziennie przez 8 godzin, czy też tylko w niektóre dni przez więcej niż 8 godzin.

 

Zlecając pracownikowi pracę w tym systemie należy tylko pamiętać żeby zlecone pracownikowi zadania były możliwe do wykonania w ciągu 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Jeżeli na pracownika zostanie nałożone zbyt dużo obowiązków, to będzie mógł dochodzić wypłacenia wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.

System skróconego tygodnia pracy. Skrócony tydzień pracy polega na tym, że na wniosek pracownika pracodawca może zgodzić się na wykonywanie przez pracownika przez mniej niż 5 dni w tygodniu, za to w pozostałe dni pracownik może wykonywać pracę do 12 godzin dziennie. Okres rozliczeniowy dla pracownika w tym systemie nie może przekroczyć 1 miesiąca.

Przykład:

Panie zatrudnione w stołówce prowadzonej dla osób bezdomnych pracują przez 4 dni w tygodniu po 10 godzin dziennie za to piątki są dla nich dniami wolnymi od pracy. Taki system pracy został wprowadzony na pisemną prośbę pracownic, które zwróciły się o takie rozplanowanie ich czasu pracy.         

System pracy weekendowej. Ten system czasu pracy może być przydatny, kiedy to w piątki, soboty, niedziele i święta jest najwięcej zadań do wykonania. W tym systemie należy prowadzić rozliczenia czasu pracy pracowników po przepracowaniu każdego miesiąca. Pracodawca może zaplanować w taki sposób czas pracy pracownika, ale tylko na pisemny wniosek pracownika.

Przykład:

Parafia zatrudniła kościelnego, który ma obowiązek wykonywać swoje obowiązki w piątki, soboty, niedziele i święta. W styczniu 2008 r. kościelny będzie zobowiązany do pracy łącznie przez 13 dni. W umowie o pracę określono, że kościelny będzie zobowiązany pracować przez te dni w wymiarze 12 godzin dziennie.

 

Dzienny wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w tym systemie nie może przekroczyć 12 godzin dziennie.

Wymiar czasu pracy

To od konkretnej sytuacji i potrzeb zależy jaki system czasu pracy zostanie przyjęty. Obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy niezależnie od rodzaju przyjętego systemu czasu pracy i okresu rozliczeniowego 1, 2, 3 czy 4 miesięcznego oblicza się tak samo przez:

·        pomnożenie 40 godzin przez liczbę tygodni, które przypadają w okresie rozliczeniowym oraz

·        dodanie do wyniku liczby, którą otrzymuje się z pomnożenia przez 8 liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, które przypadają od poniedziałku do piątku.

Przykład:

Rozkład pracy pracowników przy jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym w styczniu 2008 r. wynosi:

40 x 4 tygodnie = 160 godzin

2 x 8 godzin = 16 godzin

160 godzin + 16 godzin = 176 godzin pracy w styczniu 2008 r.   

W 2008 r. w poszczególnych miesiącach wymiar czasu pracy dla pracowników zatrudnionych na pełny etat będzie wynosił:

·        w styczniu - 176 godzin

·        w lutym - 168 godzin,

·        w marcu - 160 godzin,

·        w kwietniu - 176 godzin,

·        w maju - 152 godziny,

·        w czerwcu - 168 godzin,

·        w lipcu - 184 godziny,

·        w sierpniu - 160 godzin,

·        we wrześniu - 176 godzin,

·        w październiku - 184 godziny,

·        w listopadzie - 144 godziny oraz

·        w grudniu - 168 godziny.

Łącznie pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w 2008 r. ma obowiązek pracować przez 2016 godzin.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony na niepełny etat, to wymiar jego czasu pracy obniża się do wysokości etatu.

Pracownik zatrudniony na ½ etatu będzie miał obowiązek w 2008 r. pracować przez 1008 godzin,  a dla pracownika zatrudnionego na ¼ etatu ten wymiar wynosi - 504 godziny. I tak w zależności od części etatu, na którą jest zatrudniony pracownik liczbę godzin pracy pracownika zmniejsza się odpowiednio do wymiaru czasu pracy.     

System czasu pracy a okres rozliczeniowy

Niezależnie od systemu czasu pracy w jakim pracują pracownicy i okresu rozliczeniowego łączny wymiar godzin do przepracowania wynosi tyle samo w całym 2008 r. czyli 2016 godzin.

Jeżeli przyjmiemy że pracownicy pracują w 3 miesięcznym okresie rozliczeniowym, to wymiar czasu pracy będzie wynosił w poszczególnych okresach rozliczeniowych:

·        I okres rozliczeniowy (styczeń, luty, marzec 2008 r.) łącznie 504 godziny,

·        II okres rozliczeniowy (kwiecień, maj, czerwiec 2008 r.) łącznie 496 godzin,

·        III okres rozliczeniowy (lipiec, sierpień, wrzesień 2008 r.) łącznie 520 godzin,

·        IV okres rozliczeniowy (październik, listopad, grudzień 2008 r.) łącznie 496 godzin

suma godzin do przepracowania wynosi 2016 godziny w całym 2008 r.

Natomiast jeżeli przyjmiemy 4 miesięczny okres rozliczeniowy, to czas pracy pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy będzie wyglądał następująco:

·        I okres rozliczeniowy (styczeń, luty, marzec, kwiecień 2008 r.) łącznie 680 godzin,

·        II okres rozliczeniowy (maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2008 r.) łącznie 664 godziny,

·        III okres rozliczeniowy (wrzesień, październik, listopad i grudzień 2008 r.) łącznie 672 godziny

Suma godzin do przepracowania wynosi 2016 godziny w całym 2008 r. 

WAZNE! Należy tak planować czas pracy pracowników, aby nie przekroczyły one wynikających z przepisów wymiarów czasu pracy. Praca w godzinach nadliczbowych jest okolicznością wyjątkową, którą Kodeks pracy dopuszcza w przypadku: konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w     celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska     albo usunięcia awarii, szczególnych potrzeb pracodawcy.

Taka kolejność określona w przepisie oznacza, że praca w godzinach nadliczbowych powinna być sytuacją zupełnie wyjątkową z położeniem nacisku na punkt pierwszy czyli pracy w godzinach nadliczbowych w związku z prowadzeniem akcji ratowniczej, które ma na celu ochronę życia lub zdrowia ludzkiego, ochronę mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Jeżeli pracownik będzie często wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych, to trzeba liczyć się wypłatą wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz dodatkiem za pracę w tych godzinach albo oddaniem w zamian czasu wolnego pracownikowi. To jednak nie jest jedyną konsekwencją wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych. Zlecanie często pracy pracownikom w godzinach nadliczbowych może być w wyniku kontroli zakwestionowana przez Inspekcję pracy, która może nałożyć na pracodawcę karę.