Kto jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za osoby duchowne i kto finansuje składki

Płatnikiem składek za osobę duchowną może być:

·        sam duchowny, który opłaca składki na własne ubezpieczenia,

·        przełożony domu zakonnego lub klasztoru w stosunku do członków swych zakonów

·        za zgodą ZUS - inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna w stosunku do osób duchownych objętych tą zgodą.

Niezależnie od tego, kto jest płatnikiem składek za duchownego, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe duchownych, podlegających obowiązkowo tym ubezpieczeniom, finansują:

·        sami duchowni w 20%, a Fundusz Kościelny w 80%,

·        Fundusz Kościelny - w całości za członków zakonów kontemplacyjno-

klauzurowych oraz misjonarzy w okresach pracy na terenach misyjnych.

Składkę na ubezpieczenie chorobowe, które jest dobrowolne dla duchownego, finansuje sam duchowny.

Fundusz Kościelny finansuje w części lub całości składki na ubezpieczenia społeczne, ale tylko do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Os 1 stycznia 2008 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1126 zł.

Zatem wysokość składek, z uwzględnieniem źródeł finansowania dla duchownego (niebędącego misjonarzem lub członkiem zakonu kontemplacyjno-klauzurowego), podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, wynosi od 1 stycznia 2008 r.:  

·        na ubezpieczenie emerytalne

duchowny - 19,52% x 20% = 3,904%

Fundusz Kościelny - 19,52% x 80% = 15,616%

·        na ubezpieczenia rentowe

duchowny - 6% x 20% = 1,20%

Fundusz Kościelny - 6% x 80% = 4,80%

·        na ubezpieczenie wypadkowe - dla osób duchownych opłacających składki wyłącznie za siebie, stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi do 31 marca 2008 r. 1,80%, z czego:

- duchowny płaci: 1,80% x 20% = 0,36%

- Fundusz Kościelny finansuje: 1,80% x 80% = 1,44%

W tej samej wysokości (z uwzględnieniem źródeł finansowania) opłacają składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnicy składek zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych.

Natomiast w przypadku duchownego, za którego składki opłaca płatnik składek (np. instytucja diecezjalna, zakonna), składka na ubezpieczenie wypadkowe jest opłacana według stopy procentowej tej składki obowiązującej tego płatnika składek, ustalonej indywidualnie z uwzględnieniem rodzaju prowadzonej działalności według PKD, określonej w zaświadczeniu o nadaniu REGON, aktualnym w 31 grudnia poprzedniego roku. Np. w przypadku, gdy płatnik rozlicza i opłaca składkę na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 2,60%, jest ona współfinansowana następująco:

- duchowny - 2,60% x 20% = 0,52%

- Fundusz Kościelny - 2,60% x 80% = 2,08%

Przykład:

Zakonnik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia osobą duchowną. Obowiązująca zakon stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe w styczniu 2008 r. wynosi 1,80% podstawy wymiaru składki. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi kwota 1126 zł (kwota minimalnego wynagrodzenia w 2008 r.).

Składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą:

·        na ubezpieczenie emerytalne

duchowny 1126 zł x 3,904% = 43,96 zł

Fundusz Kościelny 1126 zł x 15,616% = 175,84 zł

·        na ubezpieczenia rentowe

duchowny 1126 zł x 1,20% = 13,51 zł

Fundusz Kościelny 1126 zł x 4,80% = 54,05 zł

·        na ubezpieczenie wypadkowe (1,80%)

duchowny 1126 zł x 0,36% = 4,05 zł

Fundusz Kościelny 1126 zł x 1,44% = 16,21 zł

- na ubezpieczenie chorobowe

duchowny 1126 zł x 2,45% = 27,59 zł

 

W przypadku, gdy duchowny podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w zawiązku z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę oraz w związku z ubezpieczeniem duchownych, to składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe duchownego finansuje:

·        duchowny w 20%,

·        Fundusz Kościelny w 80%

w częściach obliczonych od różnicy między minimalnym wynagrodzeniem a przychodem uzyskanym ze stosunku pracy.

Przykład:

Duchowny został zatrudniony od 1 stycznia 2008 r. na podstawie umowy o pracę na 1/2 etatu z wynagrodzeniem w wysokości 670 zł. Duchowny podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w związku z zatrudnieniem i jako osoba duchowna. Z tytułu zatrudnienia składki na ubezpieczenia społeczne są za niego opłacane od podstawy wymiaru równej 670 zł. Natomiast podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie duchownych jest kwota, która stanowi różnicę między minimalnym wynagrodzeniem obowiązującym w styczniu 2008 r. a podstawą wymiaru składek z tytułu zatrudnienia (1126 zł - 670 zł = 456 zł).

Składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu bycia osobą duchowną są finansowane za styczeń 2008 r.:

·        na ubezpieczenie emerytalne

przez duchownego - 456 zł x 3,904% = 17,80 zł

przez Fundusz Kościelny - 456 zł x 15,616% = 71,21 zł

·        na ubezpieczenia rentowe

przez duchownego - 456 zł x 1,20% = 5,47 zł

przez Fundusz Kościelny - 456 zł x 4,80% = 21,89 zł

·        na ubezpieczenie wypadkowe (1,80%)

przez duchownego - 456 zł x 0,36% = 1,64 zł

przez Fundusz Kościelny - 456 zł x 1,44% = 6,57 zł

·        na ubezpieczenie chorobowe

przez duchownego - 456 zł x 2,45% = 11,17 zł

Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe osób duchownych, które  podlegają dobrowolnie tym ubezpieczeniom finansują w całości, z własnych środków, sami duchowni.

Również składki na ubezpieczenia społeczne, których podstawa wymiaru przewyższa minimalną podstawę wymiaru składek (gdy duchowny zadeklaruje jako podstawę wymiaru składek kwotę wyższą od minimalnego wynagrodzenia) finansują w całości, z własnych środków, sami duchowni.

 

Płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne

Duchowny, który jest podatnikiem zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych finansuje składkę na swoje obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z własnych środków od podstawy wymiaru równej kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jeśli jednak duchowny jest np. zatrudniony na podstawie umowy o pracę i zarabia mniej niż minimalne wynagrodzenie, to składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu bycia osobą duchowną musi opłacić od podstawy równej różnicy między minimalnym wynagrodzeniem a kwotą przychodu z umowy o pracę.

 

Przykład:

Ksiądz diecezjalny, który jest podatnikiem zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na cały etat.  Duchowny musiał opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia, a także z tytułu bycia osobą duchowną - od podstawy wymiaru nie niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia.

Od 1 stycznia 2008 r. duchowny jest zatrudniony na 1/3 etatu i zarabia 700 zł. Nadal musi opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne z umowy o pracę i jako osoba duchowna, przy czym podstawą naliczenie składek na ubezpieczenie zdrowotne duchownych będzie kwota 426 zł (tj. różnica między minimalnym wynagrodzeniem a przychodem uzyskanym z tytułu zatrudnienia: 1126 zł - 700 zł).

 

Składki na ubezpieczenie zdrowotne duchownego, który nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych ani podatnikiem zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych, finansowane są przez Fundusz Kościelny. Jeśli jednak jedynym źródłem osiągania przychodów przez takiego duchownego jest zatrudnienie (na podstawie umowy o pracę, umowy o pracę nakładczą, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) albo pobieranie emerytury lub renty, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest tylko z tytułu tego zatrudnienia bądź pobierania emerytury lub renty, a Fundusz Kościelny nie opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne za tę osobę jako duchownego.

Przykład:

Zakonnik, który nie jest podatnikiem zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu duchownych. Podstawą naliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne dla tej osoby jest kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Składka na to ubezpieczenie jest finansowana przez Fundusz Kościelny.

Od stycznia 2008 r. Zakonnik podjął pracę na podstawie umowy zlecenia. Od tego miesiąca składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana tylko z tytułu wykonywania umowy zlecenia.

Natomiast osoba duchowna, która nie jest podatnikiem zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych, która uzyskuje przychód wyłącznie z tytułu:

·        zatrudnienia na podstawie umowy o pracę albo pobierania emerytury lub renty,

·        pobierania uposażenia lub świadczenia pieniężnego o takim samym charakterze,

opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne wyłącznie z tytułu, z którego uzyskuje przychód. Jeśli taki duchowny podejmie jednak pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy o pracę nakładczą, opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne duchownych. Podstawą naliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w takiej sytuacji jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Składkę tą opłaca osoba duchowna z własnych środków.

Przykład:

Osoba duchowna, która nie jest podatnikiem zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób duchownych podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu duchownych. Składka na jego ubezpieczenie zdrowotne, finansowana przez Fundusz Kościelny, naliczana jest od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego.

W grudniu 2007 r. duchowny pracował na podstawie umowy zlecenia. Za ten miesiąc musiał opłacić z własnych środków składkę na ubezpieczenie zdrowotne od kwoty nie niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia (936 zł), a także składkę na to ubezpieczenie od przychodów z umowy zlecenia.

Od 1 stycznia 2008 r. duchowny pracuje na podstawie umowy o pracę. Od tego miesiąca opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne wyłącznie z umowy o pracę.

Składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne obywateli państw członkowskich UE/EOG oraz osób legalnie mieszkających na terytorium innego państwa członkowskiego UE/EOG niż Polska, którzy są alumnami wyższych seminariów duchownych i teologicznych, postulantami, nowicjuszami i juniorystami zakonów męskich i żeńskich i ich odpowiedników finansowane są przez Fundusz Kościelny.

Jednak w sytuacji, gdy te osoby podejmą zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia bądź umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest tylko z tytułu zatrudnienia.

Osoby, które podlegają dobrowolnie ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członkowie zakonów męskich i żeńskich oraz alumni wyższych seminariów duchownych i teologicznych, postulanci, nowicjusze i junioryści zakonów i ich odpowiedników, którzy nie są obywatelami państw członkowskich UE/EOG są płatnikami składki na ubezpieczenie zdrowotne za siebie i finansują tę składkę z własnych środków.