Jak obliczyć podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla osób duchownych

 

Składki na ubezpieczenia społeczne nalicza według stóp procentowych od kwoty, która w przypadku osób duchownych nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne duchownych jest uzależniona od formy opodatkowania, którą wybrał duchowny i wynosi albo kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo kwotę świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba duchowna może płacić składkę od kwoty wyższej niż minimalne wynagrodzenia. 

Składki za duchownego opłacane są w części z Funduszu Kościelnego. Jednak Fundusz Kościelny finansuje składki za osobę duchowną tylko do wysokości minimalnego wynagrodzenia.

Wysokość stóp procentowych

Wszystkie stopy procentowe składek - poza składką na ubezpieczenie wypadkowe - są jednakowe dla wszystkich ubezpieczonych. Składki te wynoszą:

·        na ubezpieczenie emerytalne - 19,52% podstawy wymiaru,

·        na ubezpieczenia rentowe - 6% podstawy wymiaru,

·        na ubezpieczenie chorobowe - 2,45% podstawy wymiaru,

·        na ubezpieczenie zdrowotne - 9% podstawy wymiaru,

·        na ubezpieczenie wypadkowe - od 0,67% do 3,60% podstawy wymiaru.

Wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe jest ustalana indywidualnie dla każdego płatnika składek na każdy rok składkowy, który trwa od 1 kwietnia danego roku do 31 marca następnego roku. W przypadku płatników składek zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego przeciętnie miesięcznie co najmniej 10 ubezpieczonych, składkę tę ustala się w zależności od rodzaju działalności według numeru REGON. Natomiast płatnicy składek za osoby ubezpieczone, które zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego do 9 osób, a także płatnicy składek, ci którzy niepodlegają wpisowi do rejestru REGON, opłacają tę składkę w wysokości 50% najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności (obecnie 1,80%, tj. 50% z 3,60%).

 

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Dla osoby duchownej składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe liczy się od podstawy wymiaru czyli kwoty zadeklarowanej, nie niższej jednak od minimalnego wynagrodzenia.

Rocznie podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia nie może jednak przekroczyć 30-krotności prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.

Od 1 stycznia 2008 r. kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosi 1126 zł, zatem składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe duchownego nie mogą być naliczane od kwoty niższej niż 1126 zł. Chyba, że duchownym ma inne ubezpieczenie, z którego opłacane są składki.

Najniższą podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zmniejsza się proporcjonalnie za miesiąc, w którym duchowny nie podlegał ubezpieczeniom przez cały miesiąc, ponieważ obowiązek ubezpieczeń powstał lub ustał w trakcie miesiąca bądź duchowny przez część miesiąca był niezdolny do pracy i otrzymał zasiłek z ubezpieczenia społecznego.

Przykład:

Osoba duchowna przebywała na zwolnieniu lekarskim od 11 do 17 stycznia 2008 r. Za okres choroby nie otrzymała jednak zasiłku chorobowego. Dostarczyła zwolnienie lekarskie do ZUS, jednak ZUS odmówił wypłaty zasiłku, ponieważ duchowny nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Składki za styczeń 2008 r. powinny zostać odprowadzone od podstawy wymiaru nie niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu 2008 r. (1126 zł), ponieważ prawo do proporcjonalnego zmniejszenia kwoty od której opłacane są składki przysługuje pod warunkiem uzyskania prawa do zasiłku.

Jeśli duchowny ma prawo do proporcjonalnego zmniejszenia podstawy wymiaru składek, ponieważ do ubezpieczenia zgłosił się w trakcie miesiąca lub miał prawo do zasiłku, minimalne wynagrodzenie dzieli się przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca, a uzyskaną kwotę mnożąc przez liczbę dni, w których duchowny podlegał ubezpieczeniom.

Przykład:

Duchowny został objęty ubezpieczeniami społecznymi od 14 stycznia 2008 r. W tym miesiącu podlegał ubezpieczeniom tylko przez 18 dni. Za styczeń 2008 r. składki powinny zostać za niego opłacone od podstawy wymiaru nie niższej niż 653,81 zł:

1126 zł (minimalne wynagrodzenie w styczniu 2008 r.) : 31 dni = 36,3225806451 zł

36,3225806451 zł x 18 (liczba dni podlegania ubezpieczeniom) = 653,81 zł

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i na ubezpieczenie wypadkowe ustala się w ten sam sposób co podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W tym przypadku nie ogranicza się rocznej podstawy wymiaru do 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia prognozowanego na dany rok. Jednak wysokość składki na ubezpieczenie chorobowe, które jest dla duchownych dobrowolna ogranicza się miesięcznie do wysokości 250% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

Jeśli duchowny zgłosi się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w trakcie miesiąca, to składkę na to ubezpieczenie musi naliczyć od tej samej podstawy wymiaru, co składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Nie może tej podstawy zmniejszyć proporcjonalnie do okresu, w jakim podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w tym miesiącu.

Przykład:

Duchowny podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 stycznia 2008 r. Do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zgłosił się od 15 stycznia 2008 r. Wysokość składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, a także na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za styczeń będzie miał obowiązek naliczyć od kwoty nie niższej od minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu 2008 r. czyli 1126 zł.

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

Podstawę wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ustala się inaczej dla osób duchownych, które są podatnikami zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych, inaczej dla duchownych którzy nie są takimi podatnikami, a inaczej w przypadku alumnów wyższych seminariów duchownych i teologicznych, postulantów, nowicjuszy i juniorystów i ich odpowiedników będących obywatelami państw członkowskich UE/EOG.

 

Podstawę wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla duchownego będącego podatnikiem zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych ustala się tak samo jak podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Zatem podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne tej osoby to zadeklarowana kwota, nie niższa niż minimalne wynagrodzenie.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że najniższej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie można zmniejszać, gdy ubezpieczenie zdrowotne osoby duchownej powstanie lub ustanie w trakcie miesiąca, albo w przypadku pobrania zasiłku z ubezpieczenia społecznego.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być zatem naliczana od kwoty nie niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia lub różnicy między minimalnym wynagrodzeniem a podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jeżeli duchowny jest dodatkowo zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Przykład:

Duchowny, który jest płatnikiem podatku zryczałtowanego od przychodów osób duchownych za 20 dni stycznia 2008 r. otrzymał zasiłek chorobowy. W związku z tym składki na ubezpieczenia społeczne odprowadził za styczeń 2008 r. od podstawy proporcjonalnie zmniejszonej do 11 dni podlegania tym ubezpieczeniom w styczniu 2008 r. Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne musiał naliczyć od podstawy nie niższej niż 1126 zł.

Składkę na ubezpieczenie zdroowtne:

- na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla duchownych niebędących podatnikami zryczałtowanego podatku od przychodów osób duchownych ani podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych,

- na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla alumnów wyższych seminariów duchownych i teologicznych, postulantów, nowicjuszy i juniorystów zakonów męskich i żeńskich i ich odpowiedników, będących obywatelami polskimi,

- na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne dla cudzoziemców - członków zakonów męskich i żeńskich oraz alumnów wyższych seminariów duchownych i teologicznych, postulantów, nowicjuszy i juniorystów zakonów i ich odpowiedników

Oblicza się od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego - obecnie 420 zł. Duchowny nie może proporcjonalnie pomniejszyć wysokości składki, jeżeli przez część miesiąca duchowny uzyskał zasiłek albo zgłosił się do ubezpieczenia  trakcie miesiąca.

Oznacza to, że jeżeli jedna z tych osób będzie podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu przez co najmniej jeden dzień miesiąca, to podstawa wymiaru składki za ten miesiąc będzie wynosić tyle, ile wynosi pełna kwota świadczenia pielęgnacyjnego.

W sytuacji gdy duchowny podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z danego tytułu, a w trakcie miesiąca zmieni się podstawa wymiaru składki na jego ubezpieczenie zdrowotne, składka na ubezpieczenie zdrowotne za ten miesiąc powinna być naliczona i opłacona od podstawy wymiaru, która jako pierwsza występowała w tym miesiącu.

Przykład:

Osoba duchowna została płatnikiem podatku zryczałtowanego od przychodów osób duchownych od 22 stycznia 2008 r. W trakcie miesiąca nastąpiła zatem zmiana podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne tej osoby, w ramach tego samego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego - bycia osobą duchowną.

Za okres do 21 stycznia 2008 r. osoba ta nie była płatnikiem podatku zryczałtowanego od osób duchownych, więc pierwszą podstawą wymiaru składki za ten miesiąc jest kwota świadczenia pielęgnacyjnego (420 zł). Zatem składka na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2008 r. powinna zostać naliczona od podstawy wymiaru równej kwocie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast składka za luty 2008 r. powinna być naliczana od podstawy wymiaru nie niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W sytuacji gdy duchowny zmienia w trakcie miesiąca płatnika składek (np. duchowny sam będzie opłacał za siebie składki, a dotychczas płaciła za niego składki instytucja kościelna), to składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna zostać za ten miesiąc w całości rozliczona przez pierwszego płatnika składek (ze względu na jej niepodzielność). Nowy płatnik składek powinien po raz pierwszy rozliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne tej osoby dopiero za następny miesiąc.