Emerytura dla osoby duchownej

 

Opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne ma zagwarantować na starość świadczenie, które będzie co miesiąc wypłacał ZUS. Emeryturę uzyskuje się po osiągnięciu określonego wieku, ale wysokość naliczonej emerytury zależy również od tego, w jakiej wysokości były naliczane składki na ubezpieczenie emerytalne.

Warunki do uzyskania emerytury

Osoby duchowne, poza określonymi wyjątkowymi sytuacjami, mogą uzyskać prawo do emerytury po ukończeniu:

·        60 lat - kobiety i

·        65 lat - mężczyźni.

Taka emerytura przyznawana jest bez względu na staż pracy - wyliczana jest w oparciu o kwotę składek zgromadzonych na koncie danej osoby w ZUS i wysokości wyliczonego dla niej kapitału początkowego w powiązaniu ze średnim dalszym trwaniem życia. Jest to emerytura obliczana na nowych zasadach.

Osoby urodzone przed 1 stycznia 1969 r. mogą jednak nabyć prawo do emerytury liczonej według starych zasad, tj. w zależności od kwoty bazowej, stażu pracy i zarobków.

Ustawa emerytalna przyznaje prawo do emerytury:

• kobiecie - po   ukończeniu 60 lat po i udowodnieniu tylko 15 lat okresów składkowych i   nieskładkowych,
• mężczyźnie - po   ukończeniu 65 lat i udowodnieniu 20 lat okresów składkowych i   nieskładkowych.

Osoba, która uzyska prawo do emerytury na tej podstawie, nie może jednak liczyć na to, że jej emerytura zostanie podwyższona do kwoty najniższej emerytury. 

Dopiero w sytuacji, gdy kobieta udowodni co najmniej 20 lat okresów składkowych (np. opłacania składek, czy zatrudnienia na umowę o pracę) oraz okresów nieskładkowych (np. pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego), a mężczyzna - 25 lat takich okresów, emerytura nie może być wypłacana od najniższej  emerytury, jeśli z wyliczeń jej wysokość byłaby niższa (do 31 marca 2008 r. najniższa emerytura wynosi 597,46 zł).

Osoby, które spełnią określone warunki do końca 2008 r., mogą również starać się o wcześniejszą emeryturę (w obniżonym wieku lub z mniejszym niż wymagany staż pracy). O taką emeryturę mogą się starać m.in. osoby, których ostatnim ubezpieczeniem było ubezpieczenie z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Jest to tzw. emerytura pracownicza, która przysługuje:

• kobiecie - po   ukończeniu 55 lat, jeśli ma co najmniej 30 lat okresów składkowych i   nieskładkowych (lub 20 lat takich okresów, jeżeli jest całkowicie   niezdolna do pracy),
• mężczyźnie - po   ukończeniu 60 lat, jeśli ma co najmniej 25 lat okresów składkowych i   nieskładkowych.

Prawo do wcześniejszej emerytury przysługuje również nauczycielom na podstawie Karty Nauczyciela. Osoby duchowne mogą pracować w szkole jako nauczyciele dopiero od lat 90-tych, dlatego do końca 2008 r. nie spełnią warunków do przyznania emerytury nauczycielskiej, ponieważ do tego czasu nie przepracują w szkolnictwie 20 lat.

 

Ograniczenie okresów nieskładkowych

Trzeba pamiętać, że w razie posiadania dużej ilości okresów nieskładkowych (okresów, które są wliczane do emerytalnego stażu, mimo że w tym czasie nie były opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne - m.in. okresy niezdolności do pracy i pobierania zasiłków), ZUS ogranicza te okresy do 1/3 okresów składkowych. Przykład:

Ksiądz diecezjalny podlegał ubezpieczeniom duchownych od 29. roku życia. Wcześniej ukończył 6-letnie seminarium duchowne. W kwietniu 2008 r. ukończy 65 lat i będzie mógł starać się o emeryturę. W całym okresie pracy chorował łącznie przez 3 lata - są to okresy nieskładkowe, podobnie jak studia w seminarium. Staż emerytalny Księdza w kwietniu 2008 r. będzie wynosił:

• 33 lata okresów składkowych (36 lat pracy, z   których wyłącza się okresy choroby),
• 9 lat okresów nieskładkowych (okres studiów i   pobierania zasiłków).

Wymiar okresów nieskładkowych Księdza nie przekracza 1/3 posiadanych przez niego okresów składkowych (1/3 z 33 lat = 11 lat), dlatego ZUS do stażu emerytalnego wliczy okresów nieskładkowe w pełnym 9-letnim wymiarze.

Dokumenty do przyznania emerytury

Składając wniosek o emeryturę osoba duchowna powinna dołączyć dokumenty, które potwierdzają okresy podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu oraz okresy niepodlegania temu ubezpieczeniu, które są wliczane do stażu emerytalnego.

Okresami składkowymi w przypadku osób duchownych są:

·        okresy pozostawania duchownymi przed 1 lipca 1989 r., pod warunkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za cały okres podlegania temu ubezpieczeniu oraz

·        okresy przebywania duchownych na misjach i okresy prowadzenia działalności duszpasterskiej wśród Polonii, które przypadają po 14 listopada 1991 r. do 31 grudnia 1998 r.,

·        okresy opłacania składek na ubezpieczenie duchownych od 1 lipca 1989 r. do 31 grudnia 1998 r., 

·        okresy opłacania składek na ubezpieczenia duchownych od 1 stycznia 1999 r. Składki na ubezpieczenia społeczne za misjonarzy opłacane są przez Fundusz Kościelny.

Oznacza to, że przed 1 lipca 1989 r. nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia za osoby duchowne. Jeżeli osoba duchowna uzyskała status osoby duchownej przed 1 lipca 1989 r., to okres ten zostanie wliczony do stażu emerytalnego jako okres składkowy pod warunkiem, że od 1 lipca 1989 r. do dnia złożenia wniosku o emeryturę była ciągłość ubezpieczenia. Nie może być ani jednego dnia przerwy w ubezpieczeniu.

Jeżeli osoba duchowna będzie miała chociaż jeden dzień przerwy w ubezpieczeniu, to ZUS do stażu emerytalnego zaliczy wyłącznie okresy, za które faktycznie zostały opłacone składki.

ZUS do stażu emerytalnego od 1 lipca 1989 r. wlicza okresy, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne. Oznacza to, że jeżeli mimo obowiązku opłacenia składek nie wpłynęły one na konto ZUS, to okresy te nie zostaną wliczone do stażu emerytalnego.

Przy ustalaniu prawa do emerytury może się okazać, że brakuje stażu emerytalnego właśnie  z tego powodu. W tym przypadku, nawet gdyby duchowny chciał opłacić składki na ubezpieczenie emerytalne, to nie będzie mógł tego zrobić, jeżeli upłynął 10-letni okres przedawnienia. Taka sytuacja może wpłynąć na wysokość emerytury lub nawet prawo do świadczenia.

Do stażu emerytalnego zostaną wliczone również wszystkie okresy innego ubezpieczenia. Czyli ZUS wliczy okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, np. w szkole jako katecheta. W przypadku podlegania ubezpieczeniu przez  osoby duchowne z innego tytułu niż bycie osobą duchowną, po spełnieniu dodatkowych warunków były one  zwolnione z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. ZUS wliczy również okres, kiedy osoba duchowna wyjechała na misję, ponieważ w tym okresie duchowny był zwolniony z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne a po 31 grudnia 1998 r. składki za misjonarzy opłacane są z Funduszu Kościelnego.  

Sposób dokumentowania

Na potwierdzenie stażu emerytalnego do wniosku o emeryturę osoba duchowna powinna dołączyć:

·        zaświadczenie z uczelni - jeżeli studiowała,

·        świadectwo pracy, jeżeli wykonywała pracę na podstawie umowy o pracę,

·        zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ZUS Rp-7, jeżeli uzyskiwała wynagrodzenie z umowy o pracę,

·        zaświadczenie o złożeniu ślubów lub przyjęciu święceń,

·        zaświadczenie z ZUS o opłacaniu składek na ubezpieczenie duchownych, albo informację, że takie składki były opłacane (z informacją w jakim okresie i w jakiej jednostce ZUS), dane i adres instytucji, która opłacała składki.

W przypadku emerytur ustalonych według starych zasad, wysokość emerytury zależy między innymi od wysokości obowiązującej kwoty bazowej. Kwota bazowa zmienia się od 1 marca każdego roku, dlatego czasem warto powstrzymać się ze złożeniem wniosku o emeryturę do 1 marca.

Emerytura z urzędu

Osobie, która ma prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, po ukończeniu 60 lat - kobieta i 65 lat - mężczyzna, ZUS przyznaje emeryturę z urzędu. Wysokość emerytury jest ustalana na podstawie zwaloryzowanej renty.

Wysokość i podstawa wymiaru emerytury

Wysokość emerytury jest uzależniona od:

• wysokości podstawy   wymiaru,
• udokumentowanego   okresu składkowego i nieskładkowego,
• kwoty bazowej,   obowiązującej w dniu powstania prawa do świadczenia.

Podstawę wymiaru emerytury ZUS ustala na podstawie zarobków uzyskanych za 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat poprzedzających rok złożenia wniosku o emeryturę. Świadczenie może zostać ustalone na podstawie zarobków z 20 lat wybranych z całego okresu ubezpieczenia, jeżeli wysokość emerytury okaże się wyższa.

Emerytura ustalona przez ZUS wynosi:

·        24% kwoty bazowej,

·        po 1/3% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych (z uwzględnieniem pełnych miesięcy stażu),

·        po 0,7% postawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych (z uwzględnieniem pełnych miesięcy stażu).

Najniższa emerytura

Najniższa wysokość emerytury od 1 marca 2006 r. wynosi 597,46 zł. Nowa kwota najniższej emerytury zostanie ustalona od 1 marca 2008 r.   

Emerytury od 1 stycznia 2009 r.

W tej chwili trudno ustalić, jak będą wyglądały emerytury po 31 grudnia 2008 r. Ciągle trwają prace nad uregulowaniem zasad wypłaty emerytur według nowych zasad.

W przypadku każdej osoby, która opłaca składki na ubezpieczenie emerytalne, ważne jest, żeby na konto ZUS przekazywane były składki. Wiąże się to z obowiązkiem przekazania przez ZUS części składek do otwartych funduszy emerytalnych, do których mają obowiązek przystąpić wszystkie osoby urodzone po 31 grudnia 1968 r. Na koncie w tych funduszach gromadzona jest część składek, z których zostanie wypłacona druga część emerytury.

Brak składek oznacza niższe świadczenie, a nawet brak prawa do emerytury.