Etyka i ekonomia w czasach nowożytnych

Charakterystyczne były dla niej: po pierwsze, na kontynencie europejskim, chęć eliminowania chrześcijaństwa, a w krajach anglosaskich katolicyzmu, z udziału w życiu publicznym, po drugie, dążenie do umocnienia wolności obywatelskich oraz - po trzecie -wiara w nieuchronny postęp gospodarczy i naukowy.

Pod wpływem Newtona, który odkrył, iż niewidzialna siła wiąże ze sobą wszystkie ciała we Wszechświecie, oświeceniowi przedstawiciele wszelkich nauk usiłowali odkryć niewidzialne oddziaływania, które pomogłyby opisać inne dziedziny rzeczywistości. Także gospodarkę. Taki sens niesie za sobą opublikowana w 1714 roku, niesłychanie popularna w całej Europie, przypowiastka o pszczołach Mandevilla - pokazująca jak za pozornym chaosem roju pszczół fruwających na łące kryje się symetryczna harmonia pszczelich plastrów i efektywna produkcja miodu i wosku. Taki też sens, i dlatego robi zawrotną karierę, ma marginalnie użyte w 1776 roku przez Adama Smitha w jego słynnym dziele "Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów" określenie invisibile hand of the market. Sposób myślenia o ekonomii zmienia się zasadniczo: "Przyszłość należy do nowej nauki, Arytmetyki Politycznej - napisze w klasycznej już rozprawie "Religia i powstanie kapitalizmu Tawney - głoszącej początkowo z wahaniem, a później z przekonaniem, że nie istnieją żadne zasady moralne poza literą prawa. Pod wpływem ówczesnego postępu w dziedzinie matematyki i fizyki ten nowy kierunek zajmuje wobec nowych zjawisk stanowisko nie kazuisty usiłującego odróżnić dobro od zła, lecz uczonego, stosującego nowe metody obliczania do bezosobowych sił ekonomicznych"

Z okresu hipermoralizmu, gdy w ścisły gorset moralności usiłowano wcisnąć całe życie gospodarcze, wkraczamy w erę a-moralności. Etyka w kolejnych stuleciach jawi się jako anachroniczna przeszkoda spowalniająca rozwój ekonomii. The business of business is business.