Status prawny parafii

Autor: Grażyna Falkowska | Poradnik gospodarczy | Data publikacji: 2009-08-19

Parafia jest podstawową jednostką organizacyjną Kościoła Katolickiego w Polsce. Ustawa Państwo a Kościół nadała parafii osobowość prawną, którą następnie potwierdził Konkordat. To oznacza, że parafia jest pełnoprawnym podmiotem obrotu prawnego. Może zaciągać zobowiązania, uzyskiwać przychody, a przede wszystkim prowadzić swoją podstawową działalność - duszpasterstwo.Osoby prawne działają przez swoich przedstawicieli. Przedstawicielem parafii jest proboszcz, którego mianuje biskup diecezji, do której należy parafia. To nie oznacza, że do każdej czynności, umowy potrzebna jest zgoda biskupa. Proboszcz sam podpisuje zobowiązania parafii. Jednak taka zgoda biskupa jest potrzebna w przypadku znacznego obciążenia parafii.

Prawo cywilne i prawo kanoniczne

Osoby prawne, w tym parafia działają na podstawie prawo polskiego, jednak nie są to jedyna podstawa działania parafii. Z uwagi na podstawowe cele, które pełni parafia i jej charakter najważniejszym aktem prawnym jest kodeks kanoniczny oraz obowiązujące przepisy prawa miejscowego - kościelnego w diecezji, w której działa parafia.

Kodeks kanoniczny ogranicza możliwość podejmowania zobowiązań, które obciążają parafię. Samodzielnie proboszcz nie może podejmować czynności przekraczających granice i sposób zwyczajnego zarządzania. W tym przypadku musi wcześniej uzyskać pisemne upoważnienie ordynariusza. O jakie czynności chodzi, znowu każda diecezja określa samodzielnie. Są one określone w statutach i aktach prawa kościelnego obowiązujących na terenie diecezji. Przykładem decyzji, na którą zgodę powinien wyrazić biskup jest zaciągnięcie pożyczki na parafię. Zwrot pożyczki obciąży bezpośrednio parafię, czyli również wiernych którzy do niej należą. Poza tym sytuacja gospodarcza w perspektywie może zmienić się na niekorzyść, a spłata zaciągniętego zobowiązania być zbyt dużym obciążeniem dla parafii.   

Jak dotkliwe mogą być skutki nie uzyskania zgody biskupa oraz nieokreślenie czynności, które wymagają takiej zgody można przekonać się kiedy dojdzie do sporu między stronami zawartej umowy. W takim przypadku określenie czy umowa została zawarta bez upoważnienia oraz że jest to umowa której zakres przekracza granice i sposób zwyczajnego zarządzania decyduje sąd powszechny. Podstępowanie jest długotrwałe i trudne dla wszystkich uczestników.

Zapewnienie pewności obrotu gospodarczego jest niezwykle ważne dla wszystkich. Dlatego przy zbywaniu nieruchomości przez parafię, jednym z dokumentów o które poprosi proboszcza notariusz jest właśnie pisemne upoważnienie biskupa do zbycia nieruchomości. W przypadku braku takiego zaświadczenia nie dojdzie do podpisania aktu notarialnego.

To, że wpływ na niektóre czynności parafii ma ordynariusz diecezji nie oznacza że parafia nie jest samodzielną osoba prawną. Przeciwnie za swoje zobowiązania odpowiada samodzielnie. Inne parafie oraz inne osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania poszczególnych parafii.   

Podsumowując. Parafia jako osoba prawna na podstawie prawa polskiego jest członkiem powszechnego obrotu. Może podpisywać umowy z innymi przedsiębiorcami, zaciągać zobowiązania, prowadzić działalność duszpasterską, działalność gospodarczą. Natomiast w każdym przypadku o tym jakie działania podejmowane przez proboszcza przekraczają granice i sposób zwyczajnego zarządzania decyduje kodeks kanoniczny, który z kolei w szczegółowych uregulowaniach odsyła do prawa miejscowego stanowionego przez ordynariusza diecezji.

Prawo pracy i ubezpieczenia

Uzyskanie osobowości prawnej przez parafię to również uzyskanie możliwości zatrudniania pracowników na takich samych zasadach, jak w przypadku pozostałych przedsiębiorców do pracy w parafii. W dużej mierze zadania związane z funkcjonowaniem parafii i kościoła wykonywane są  w formie wolontariatu. To bardzo ważny element funkcjonowania parafii. Tworzy więź między parafią i jej wiernymi. Z drugiej strony jest to sprawdzian dla proboszcza. Jednak są również takie prace, do których trzeba zatrudnić na stałe pracowników.

Parafia jako samodzielny podmiot na gruncie prawa polskiego może być pracodawcą. Reprezentantem parafii jako pracodawcy jest proboszcz. Proboszcz może zatrudnić do pracy w parafii pracowników, albo osoby zatrudnione na innej podstawie prawnej. 

Dla proboszcza zatrudnienie nawet jednej osoby na podstawie umowy o pracę nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy powoduje, że ma on takie same obowiązki wobec zatrudnionych osób jak pozostali pracodawcy. To oznacza, że ma obowiązek zawrzeć umowę o pracę, zgłosić się jako płatnik składek w ZUS, zgłosić się jako płatnik zaliczek na podatek w urzędzie skarbowym, rozliczać się z pracownikami, przestrzegać przepisów prawa pracy, z uwzględnieniem odrębności np. w przypadku wymagań dotyczących zatrudnienia organistów.

Proboszcz musi liczyć się z tym, że kontrolę w parafii może przeprowadzić urząd skarbowy, ZUS czy Inspekcja Pracy.

Podatki  

W zakresie prowadzonej niegospodarczej działalności parafia jest zwolniona z podatków lokalnych - od nieruchomości. Podatku dochodowego od osób prawnych - jeżeli dochody zostaną przeznaczone na tę działalność. Co ważne jeżeli dochody parafii zostaną przekazane na cele związane z działalnością zwolnioną z podatku nie trzeba dodatkowo prowadzić skomplikowanej dokumentacji podatkowej.

Zwolnienie z podatku obejmuje również dochody parafii z działalności gospodarczej w części, w jakiej zostały przeznaczone w roku podatkowym lub w roku po nim następującym na cele kultu, oświatowo-wychowawcze, naukowe, kulturalne, działalność charytatywno-opiekuńczą, punkty katechetyczne, konserwację zabytków oraz na inwestycje sakralne, i te inwestycje kościelne, czyli budowę, rozbudowę, odbudowę kościoła lub kaplicy, a także adaptację innego budynku na cele sakralne, których przedmiotem są punkty katechetyczne i zakłady charytatywno-opiekuńcze, jak również remonty tych obiektów.

Kolejną sprawą związaną ze zwolnieniem z podatku jest możliwość przekazywania darowizny na rzecz parafii. Obecnie w prawie Polskim są dwie podstawy zwolnienia.

Jedna z nich wynika z ustawy Państwo a Kościół. Chodzi o darowizny przeznaczone na cele charytatywno-opiekuńcze realizowane przez parafię. Te darowizny darczyńca może odpisać od podatku bez limitu jednak trzeba spełnić warunki:

- proboszcz musi wydać darczyńcy zaświadczenie, że odebrał darowiznę oraz

- proboszcz w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny musi przedstawić sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność.

Druga możliwość przekazania parafii darowizny została uregulowana w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych. Tutaj obowiązują już limity darowizny w roku podatkowym.

I tak. Darczyńca może odliczyć od dochodu na podstawie, którego obliczy należny podatek, darowiznę dokonaną na cele kultu religijnego, ale do wysokości 6% swojego dochodu - tak jest w przypadku osób fizycznych. Albo 10% dochodu - w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych. Osoby, które zdecydują się przekazać darowiznę w tej postaci parafii mają obowiązek wykazać w zeznaniu rocznym, kwotę przekazanej darowizny, kwotę dokonanego odliczenia oraz dane parafii na rzecz której została przekazana darowizna, w szczególności nazwę i adres. Kwotę darowizny darczyńca powinien przekazać na rachunek bankowy parafii, w takim przypadku urząd skarbowy uwzględni dokonana darowiznę. Natomiast w przypadku darowizny innej niż pieniężna proboszcz powinien wystawić dokument, z którego wynika wartość tej darowizny oraz oświadczenie obdarowanego o przyjęciu darowizny.

Obydwie formy przekazania darowizny są wolne od podatku dochodowego osoby, która dokonała darowizny.

Parafia ma również prawo podjąć działalność gospodarczą. Jeżeli dochody z działalność zostaną przekazane na cele niegospodarczej działalności parafii np. zakup naczyń liturgicznych, remont kaplicy, to dochody te są zwolnione z podatku dochodowego. W pozostałych przypadkach parafia, która prowadzi pozarolnicza działalność ma takie same obowiązki podatkowe jak pozostali podatnicy w Polsce. Muszą rozliczać się z przychodu z urzędem skarbowym.  


Copyright © by Grażyna Falkowska

Udostępnij w : Wyślij znajomemu



Rozwijaj z nami największy portal katolicki Opoka.org.pl

Wspieram Fundację Darczyńcy

Partner Fundacji:

Partnerzy naukowi:

Wsparcie modlitewne:

Newslettery: