Ekonomia od A do Z: Rola państwa w gospodarce

Kluczowa jest budowa skutecznych instytucji (tzw. państwa prawa, czy z angielska the rule of law). Mają one zagwarantować, że mechanizmy rynkowe będą działać sprawnie i bez zakłóceń dając obywatelom maksimum możliwości racjonalnego działania.

Jeśli chodzi o budowę systemu prawnego, to należy w tym kontekście wspomnieć przede wszystkim stabilne prawa własności. Są potrzebne, aby jednostki skłonne były do pracy i ponoszenia ryzyka - muszą mieć pewność, że owoc ich trudów nie zniknie, ale będą miały z niego korzyść. System praw własności jest niezbędny dla funkcjonowania przedsiębiorczości, dla wyzwolenia u ludzi skłonności do oszczędzania czy inwestycji.
Prawo to musi jednocześnie odzwierciedlać różne formy własności (np. spółki cywilne, akcyjne itd.).  

Z punktu widzenia gospodarki ważne są również reguły określające przepływ i zasady dostępu do informacji, zwłaszcza w sytuacji asymetrii informacji. Ma to bezpośredni wpływ na to, czy konkurencja na rynku jest uczciwa, czy nie.

Konieczna jest również ochrona konkurencji przed praktykami dużych firm dążących do uzyskania korzyści monopolistycznych poprzez różnego rodzaju nieformalne porozumienia.

Inne instytucje ważne dla funkcjonowania rynku to o instytucje finansowe.

W pierwszej kolejności bank centralny stojący na straży stabilnego pieniądza - koniecznego do racjonalnego gospodarowania. Za nim banki komercyjne, ułatwiające przepływ pieniędzy między kontrahentami.

Dalej giełdy papierów wartościowych, umożliwiające finansowanie przedsięwzięć inwestycyjnych oraz giełdy towarowe, ułatwiające obrót dobrami.

Inne instytucje, to między innymi standardy miar i wag, czy standardy dotyczące opisu produktów, a także zinstytucjonalizowane i usystematyzowane reguły dotyczące standardów zawierania transakcji.

Wszystko to powinno stanowić spójna całość i mieć swoje oparcie w konstytucji (choć naturalnie konstytucja nie musi ich wszystkich ustanawiać).

Na koniec warto wspomnieć, że państwo jest często obarczane dodatkowymi obowiązkami. Często łączą się one z obciążeniem dla budżetu, co przekłada się na zwiększanie podatków, które z kolei może powodować ograniczenie przedsiębiorczości obywateli oraz zniekształcenia konkurencji, a w rezultacie mechanizmów rynkowych.

Dlatego zawsze należy rozważyć czy celowe jest rozszerzanie zadań państwa.