Ekonomia od A do Z: Producent

Producent, to pojęcie to określające podmiot który dostarcza dobra lub usługi na rynek. Może to być wielki koncern, mały zakład produkcyjny, czy osoba prywatna, świadcząca usługi - podstawowym podmiotem gospodarki rynkowej, bo kreuje podaż, a także popyt (zwany inwestycyjnym, czyli taki, który ma na celu rozwój potencjału przedsiębiorstwa).

Celem przedsiębiorstwa jest osiągnięcie zysku i to warunkuje jego zachowania na rynku. Chce ono swoje produkty lub usługi sprzedać jak najdrożej, jednocześnie stara się ograniczyć koszty ich wytwarzania (zysk, to różnica między ceną uzyskaną za dobro, a kosztem jego wytworzenia). Koszty te, to wynagrodzenie tzw. czynników produkcji:

• pracy - mówimy dziś o kapitale ludzkim, czyli pracownikach firmy, którzy nie dość, że posiadają określone kwalifikacje, często unikatowe, to jeszcze dobrze funkcjonują w firmie
• ziemi - to pojęcie obejmuje wszystkie zasoby naturalne, również położenie
• kapitału - maszyn i budynków (odzwierciedlone finansowo w odsetkach od kredytów i wyemitowanych obligacji, a także dywidendy z akcji), oraz materiałów potrzebnych do produkcji i energii

Przy rozpatrywaniu decyzji produkcyjnych przedsiębiorstwa przyjmuje się, że:

• zwiększając zużycie jednego nakładu można uzyskiwać przyrost produkcji tylko do pewnego pułapu (np. przy stałej ilości maszyn i stanowisk produkcyjnych zwiększanie zatrudnienia początkowo powoduje wzrost produkcji, ale od pewnej granicy może nawet powodować jej spadek.)

• istnieje pewna komplementarność nakładów - np. do obsługi urządzeń potrzebna jest pewna ilość pracowników do obsługi (same maszyny, zarówno, jak i sami ludzie, to za mało)
• istnieją pewne możliwości substytucji jednych czynników produkcji innymi (np. wielu pracowników wyspecjalizowanym robotem)

• koszty produkcji początkowo spadają później zaś rosną.

Zachowanie przedsiębiorstwa analizowane jest na trzy sposoby.

W krótkim okresie mówimy o kosztach stałych (jak czynsz, odsetki od kredytów i obligacji) oraz o kosztach zmiennych (koszty zmienne zależą od wielkości produkcji). Krótki okres nie ma określonej w czasie długości i może być różny dla różnych branż; zależy tylko od tego, czy występują koszty stałe (takie, których nie da się uniknąć).

W krótkim okresie przedsiębiorstwo produkuje tak długo jak długo koszt wyprodukowania kolejnej jednostki (zwany kosztem krańcowym) nie zrówna się z ceną, jaką można za nią uzyskać. W tym okresie ilość pracowników jest stała, wobec czego wzrost produkcji wymaga zatrudnienia ich np. w nadgodzinach, co owocuje wzrostem kosztów, dlatego koszt dodatkowej produkcji jest większy od produkcji dotychczasowej.

Gdy cena spada, to produkcja jest ograniczona aż do ostatecznego zawieszenia.

W długim okresie wszystkie czynniki produkcji mogą być zmienne. W tym okresie firma może dokupić wydajniejsze maszyny, zatrudnić dodatkowych pracowników lub zmieniają strukturę produkcji. Jeżeli natomiast cena jest nadal zbyt niska, żeby osiągnąć zysk, może zostać podjęta decyzja o zaprzestaniu działalności i rozwiązaniu przedsiębiorstwa.

Bardzo długi okres, oznacza, że dokonują się zmiany technologii. Może to powodować, że dotychczas nieopłacalna produkcja zaczyna przynosić zysk, mogą również powstawać nowe produkty i usługi.

Te modelowe obserwacje pozwalają przewidzieć, jak zmiany na rynku wpływać będą na zachowania przedsiębiorstw, a co za tym idzie, na wielkość podaży.