Ekonomia od A do Z: Konsument

Konsument (pod tym pojęciem rozumiemy zarówno osobę fizyczna, jak i gospodarstwo domowe) może kupić tylko tyle, na ile pozwalają posiadane przez niego środki. Owa ‘zdolność nabywcza' zależy zarówno od dochodu, jak i od ceny dóbr.

Ogół dóbr kupowanych w jednostce czasu nazywamy koszykiem dóbr. Koszyk może składać się z bardzo wielu dóbr, jednak dla lepszej analizy w modelu zachowania konsumenta zakładamy, że jego koszyk składać się będzie z dwóch dóbr. Zależność między nimi jest taka, że im więcej kupimy jednego, tym mniej środków pozostanie nam na drugie (zakładamy, że konsument przeznacza na nie cały dochód).

Do wyjaśnienia zachowania konsumenta ekonomiści zakładają, że przy wyborze koszyka dóbr kieruje się on następującymi, racjonalnymi motywami:

1)     logicznością - jeżeli woli dobro A od B i C od B, to mając do wyboru A i C wybierze C (np. jeżeli od białej czekolady woli czekoladę mleczną, a od mlecznej gorzką, to mając do wyboru czekoladę białą i gorzką wybierze tę ostatnią.

2)    umie oceniać - wie, które dobro woli A, czy B (np. czekoladę białą, czy gorzką)

3)    woli więcej niż mniej - wybiera koszyk, który ‘maksymalizuje' jego użyteczność

Pierwszą zależność nazywamy przechodniością, drugą natomiast zupełnością preferencji. W praktyce, co łatwo stwierdzić przez introspekcje, nie zawsze wiemy, które dobro wolimy (zwłaszcza, gdy czynników odróżniających je od siebie jest wiele). Często decydujący wpływ mają okoliczności wyboru.

Również to, czy konsumenci zawsze dążą do maksymalizacji użyteczności pozostaje kwestią otwartą. W każdym razie, wydaje się, że wyjątki od tej reguły są minimalne i nie zmieniają ogólnego wniosku, że głównym celem konsumentów jest wzrost dobrobytu.

Mimo tych zastrzeżeń, rozpatrywanie modelowych zachowań daje wartościowe informacje dotyczące kształtowania się podaży na rynku. Jest tak dlatego, że wpływ jednostkowych różnic niweluje się w społeczeństwie, i można wysnuwać statystyczne wnioski, co do np. ruchów cen, wielkości popytu itd.