Ekonomia od A do Z: POLITYKA HANDLOWA - bariery pozataryfowe

Określenie bariery pozataryfowe stosowane jest dla określenia środków dających efekty podobne do działania ceł, czyli obniżające wielkość importu, ale innych niż cła.
Ze względu na ich charakter wyróżnić można dwie grupy środków:

- bariery parataryfowe: opłaty wyrównawcze, podatki (np. na dobra luksusowe w krajach rozwijających się), dodatkowe opłaty (np. administracyjne)

- ograniczenia o charakterze administracyjnym: ograniczenia ilościowe (tzw. kwoty), różne normy techniczne, subsydia, dobrowolne ograniczenia eksportu

Ograniczenie ilościowe oznacza, że w danym czasie można do kraju sprowadzić określoną ilość dóbr (parę lat temu można było np. usłyszeć w reklamach o ostatnich samochodach z kontyngentu na dany rok). By móc egzekwować przestrzeganie kontyngentu konieczne jest wprowadzenie licencji importowych - dokumentów na podstawie których importerzy mogą sprowadzać określoną ilość dóbr. System licencji stanowi pole do nadużyć zwłaszcza, gdy importowane dobra gwarantują wysoki zysk - uzyskanie takiej licencji łączy się z dużymi dochodami. Jeżeli udzielane są one w sposób uznaniowy, to może prowadzić np. do zjawiska korupcji.

Normy techniczne i sanitarne z jednej strony są wyrazem troski państwa o zdrowie obywateli bądź jakość środowiska, z drugiej stanowią zazwyczaj o podniesieniu kosztu wytworzenia danych produktów. W przypadku handlu międzynarodowego mogę jednak stanowić barierę dla importu, dobrym przykładem są tu ograniczenia importu bananów (szczegółowe wymogi dotyczące ich wymiarów) w Unii Europejskiej wprowadzone po to by chronić produkty z byłych kolonii krajów unii przed importem z innych części świata. Formułowanie norm może zatem prowadzić do wyłączenia określonych towarów z rynku.
Ponadto nawet jeżeli normy sformułowane są w sposób obiektywny i nie dyskryminuj żadnych importerów, to wiele zmienić może sposób ich kontroli - tu dobrym przykładem jest zamieszanie wokół importu polskiego mięsa do Rosji.

Subsydia, czyli wsparcie rządu danego kraju dla krajowych producentów umożliwiają osiągnięcie zysku mimo wysokich kosztów produkcji i niskiej ceny na rynku. Pieniądze z budżetu wynagradzają producentom stratę jaką ponoszą sprzedając poniżej kosztów produkcji dobra. Oznacza to, że producenci zagraniczni, nawet, jeżeli produkują taniej, to ich produkt i tak nie jest tańszy od krajowego. Na szeroką skalę subsydia stosowane są w Unii Europejskiej dla wsparcia własnej produkcji rolnej.

Dobrowolne ograniczenia eksportu. Na podstawie umowy między krajem importerem i eksporterem, ten ostatni ogranicza eksport do wysokości ustalonego limitu. Zgoda, na takie ograniczenia (ekonomicznie nie korzystna) ma na celu często utrzymanie dobrych stosunków. Często jest to związane z długookresowym interesem gospodarczym państw, zwłaszcza gdy niezastosowanie takich ograniczeń skutkowałoby wprowadzeniem przez importera innych narzędzi polityki handlowej