Ekonomia od A do Z: Prywatyzacja

Problem prywatyzacji wynika wprost z dziedzictwa po systemie gospodarczym poprzedniej epoki. Prywatna działalność gospodarcza istniała wówczas tylko jako ledwie tolerowany margines. Wielkie (i mniejsze) państwowe zakłady działały według odgórnych planów. Ich funkcjonowanie nie podlegało rynkowej kontroli (czy działalność jest czy nie jest opłacalna) dlatego nie dążono w nich do ograniczania kosztów i zwiększania zysku. Prowadziło to do gigantycznego marnotrawstwa i niegospodarności (to urząd decydował, czy przedsiębiorstwo dostanie surowce do produkcji, a każda ilość wyrobów znajdowała nabywców).

Po reformach rynkowych prof. Leszka Balcerowicza pojawiły się nowe przedsiębiorstwa, prywatne, których właściciele dbając o zysk zmniejszali koszty i poprawiali wydajność. Nierentowne państwowe zakłady zaczęły upadać, część otrzymała dofinansowanie z budżetu.
By uczynić je konkurencyjnymi potrzebna jest restrukturyzacja (zmniejszenie kosztów, poprawienie jakości produktów) do której niezbędny jest kapitał oraz tzw. know-how - wiedza praktyczna dotycząca działalności danego sektora czy branży, także nowych technologii.

Ani kapitału ani tym bardziej know-how nie może dostarczyć skarb państwa, dlatego potrzebni są prywatni inwestorzy, którzy gotowi są zaryzykować i zainwestować własne pieniądze oraz podjąć się trudnego zadania restrukturyzacji przedsiębiorstwa.

Prywatyzacja to po prostu ‘odpaństwowienie', czyli sprzedanie w prywatne ręce majątku należącego do skarbu państwa. Istnieją różne metody prywatyzacji:

1) Pośrednia, która może mieć formę:
- Oferty ogłoszonej publicznie
- Przetargu publicznego
- Rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia
- Przyjęcia oferty przez podmiot ogłaszający wezwanie


2) Bezpośrednia, która może być:
- Sprzedażą przedsiębiorstwa
- Wniesieniem przedsiębiorstwa do spółki
- Oddaniem przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania spółce

Prywatyzację pośrednią poprzedza komercjalizacja, która jest przekształceniem przedsiębiorstwa państwowego w spółkę. Spółka taka nie podlega nadzorowi organów administracji państwowej (np. organowi założycielskiemu), ale funkcjonuje na zasadach przedsiębiorstwa prywatnego. Udziały bądź akcje tak powstałej spółki mogą być zbywane przez skarb państwa w części lub całości.

Więcej na temat prywatyzacji przeczytać można na stronie Ministerstwa Skarbu: http://www.msp.gov.pl/index_msp.php?dzial=19&id=7