Ekonomia od A do Z: Weksle

Weksle stanowią najczęściej sformalizowaną postać kredytu towarowego. Wystawiane są jako swojego rodzaju potwierdzenie długu, gdy firma kupująca jakieś towary uzyskuje od sprzedawcy zgodę na zapłatę za nie w późniejszym terminie.

Weksle własne (proste, promissory note)
Kupujący wystawia weksel (jest emitentem weksla) w którym wpisuje swoją nazwę, oraz nazwę firmy, której zobowiązany jest zapłacić pieniądze (jest ona remitentem weksla). Na wekslu trzeba również wpisać datę i miejsce jego wykupu.
Firma sprzedająca wystawiając weksel otrzymuje gwarancję spłaty ponieważ prawo przewiduje przyspieszony tryb wypłaty sumy wekslowej. Nie potrzebne są żadne dodatkowe dokumenty potwierdzające istnienie należności - w przypadku, gdy emitent nie płaci remitent dokonuje tzw. protestu weksla, po czym następuje uproszczona i przyspieszona egzekucja wierzytelności. W wypadku, gdy firma ma wątpliwości co do wypłacalności dłużnika (emitenta weksla, może żądać od niego poręczenia bankowego, zwanego awalem).

Weksle trasowane (ciągnione, bill of exchange)
Różnią się od weksli własnych tym, że wystawca weksla nie jest tą samą osobą, która zobowiązana jest do zapłaty sumy wekslowej. Występuje trzecia strona, zwana trasatem, która zobowiązana jest do zapłaty sumy wekslowej - może to być na przykład dłużnik wystawcy weksla (zwanego tu dla odmiany trasantem). Oczywiście trasat musi najpierw zgodzić się na taki weksel - po udzieleniu zgody nazywany jest akceptantem.

Weksle mają dla remitentów (a więc tych wobec który oznaczają zobowiązanie) jeszcze dwie ważne zalety.
Po pierwsze weksel można przepisać na następną firmę - zamiast płacić gotówką, można za pomocą indosu (którego forma jest ściśle określona) przenieść prawo do należności z weksla np. na inną firmę.
Po drugie weksel można sprzedać bankowi (co nosi nazwę dyskonta) - daje to remitentowi weksla możliwość uzyskania gotówki od razu - bez czekania na dzień wykupu określony na wekslu. Wiąże się to z pewną opłatą - bank pobiera procent wartości nominalnej weksla (co jest ceną za usługę). Wysokość tej opłaty, a więc wysokość dyskontowej stopy procentowej zależy od stopy redyskontowej banku centralnego (stopa redyskontowa określa opłatę, jaką pobiera bank centralny za odkup weksli odkupionych wcześniej przez banki komercyjne).

Na koniec warto odnotować, że weksle używane są czasem również w innych sytuacjach, np. przez banki udzielające kredytu, jako forma zabezpieczenia. Jest to dla nich pewniejszy sposób na zabezpieczenie kredytu niż żyranci - ze względu na uproszczony i przyspieszony tryb egzekucji wierzytelności przewidziany w prawie wekslowym.