Ekonomia od A do Z: Globalizacja

Autor: Jan Kozak | Ekonomia od A do Z | Data publikacji: 2007-10-29

Pojęcie ‘globalizacja’ odmieniane jest przez wszystkie przypadki i ma szeroki kontekst kulturowy. Zastanówmy się jednak, które zjawiska z globalizacją związane można rozpatrywać w kategoriach ekonomicznych i jakie mają one znaczenie gospodarcze.

Globalizacja, jak sama nazwa wskazuje oznacza procesy, które mają globalną perspektywę. Mówimy często, że „świat się zmniejsza”, że mieszkamy w „globalnej wiosce”- innymi słowy następuje swoista kompresja czasu i przestrzeni. W gruncie rzeczy najważniejszą przyczyną tych procesów jest rozwój środków telekomunikacji - internetu, telefonii mobilnej, a także transportu, który doprowadził do znaczącego obniżenia ich ceny. Istotny jest również związek z postępem nauki i nowymi metodami organizacji pracy (np. modułowością produkcji*). Umożliwiło to rozwój kontaktów międzynarodowych na wielką skalę, a jednocześnie swoistą zmianę świadomości. W ujęciu gospodarczym ta zmiana świadomości polega na postrzeganiu światowych rynków (finansowych, towarowych) jako naczyń połączonych, tworzących jeden globalny rynek.

Liberalizacja a globalizacja
Tworzenie globalnego rynku, to jednak proces długofalowy. W tym kontekście należy odróżnić liberalizację i globalizację. Liberalizacja jest w istocie elementem globalizacji.

Oznacza ona znoszenie barier w kontaktach międzynarodowych - chodzi zwłaszcza o bariery celne i handlowe. Liberalizacji podlegają również rynki finansowe, prawo antytrustowe.

Forum, na którym dyskutowane są problemy związane z istnieniem barier handlu międzynarodowego jest, wyrosła z GATT, Międzynarodowa Organizacja Handlu (ang - World Trade Organization - WTO). W organizowanych przez nią rundach rokowań państwa znoszą wzajemnie bariery handlowe (obniżają cła, zwiększają lub znoszą kwoty na import towarów).

Harmonizacja, to kolejny element procesów globalizacyjnych polega na ujednolicaniu wymagań jakościowych (certyfikaty), standaryzacji norm w transporcie (np. wprowadzenie kontenerów, ujednolicanie przepisów drogowych). Dzięki temu wymiana handlowa jest prostsza i szybsza.

Globalna gospodarka
W wyniku tych zjawisk postępuje rozwój globalnej gospodarki. Wzrost obrotów handlowych, eksportu towarów i usług, przepływu kapitałów, siły roboczej, a także wiedzy. Rośnie liczba fuzji (połączenia firm), pojawiają się globalne rynki konsumenckie i globalne marki firmowe. Powstają korporacje międzynarodowe funkcjonujące jednocześnie na wielu rynkach i mające produkcje rozproszoną w wielu krajach, konkurujące w skali światowej.

Wzrasta znaczenie lokalnych bloków integracyjnych - jak Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (ang. North American Free Trade Agreement - NAFTA), czy Unia Europejska. Łączy się to z ograniczaniem zakresu suwerennej władzy państwowej, np. poprzez rezygnację z własnej waluty.

Rozwija się świadomość zagrożeń ekologicznych i zależności między gospodarką a środowiskiem w skali światowej.

Zjawiska te świadczą o coraz większym zintegrowaniu gospodarek i dużej współzależności między nimi.

Trzeba jednak zauważyć, że dzisiejszy wzrost powiązań gospodarczych jest de facto odrobieniem spadku z lat wielkiego kryzysu 1929-33 (wcześniej były one bardzo silne).

W tym sensie globalizacja nie jest nowym zjawiskiem, a tylko na nowo odkrywanym, choć ze względu na nowe środki przekazu nowym jakościowo.

Globalizacja oznacza integrację gospodarczą, czyli:
1. międzynarodową wymianę i produkcję
2. przepływy kapitałowe i finansowe
3. rosnącą harmonizację instytucjonalną między państwami

Globalizacja jest często kontestowana jako źródło wielu negatywnych zjawisk. Wymienia się między innymi:

  1. Osłabienie roli państw w życiu gospodarczym (jakkolwiek nie do zera!)
  2. Kryzysy walutowe i finansowe związane z ruchliwością kapitału
  3. Homogenizację gustów konsumenckich
  4. Większą prędkość rozwoju powiązań handlowych między państwami już rozwiniętymi.

W istocie trudno powiedzieć, negatywnych efektów nie ma, trzeba jednak pamiętać, że nie jest globalizacja odgórnym, teoretycznym planem, tylko wynika z oddolnych zjawisk gospodarczych. Trzeba zatem strać się aby z pozytywnych jej skutków korzystać mogli również mieszkańcy ubogich, słabo rozwiniętych krajów.

* Modułowość oznacza podział procesu produkcyjnego na elementy, które mogą być wykonywanie niezależnie od innych (np. produkcja komputerowych chipów jest niezależna od montowania ich w komputerach). Daje to możliwość lokowania różnych etapów produkcji w różnych krajach w zależności od praco- i kapitałochłonności danego etapu.


Copyright © by Jan Kozak

Udostępnij w : Wyślij znajomemu



Rozwijaj z nami największy portal katolicki Opoka.org.pl

Wspieram Fundację Darczyńcy

Partner Fundacji:

Partnerzy naukowi:

Wsparcie modlitewne:

Newslettery: