Jak działa rynek międzybankowy

Lokaty zabezpieczone
W strukturze rynku transakcji o charakterze lokacyjnym, zabezpieczonych i niezabezpieczonych, na rynku międzybankowym w Polsce, lokaty międzybankowe stanowią ok. 75% wartości operacji. Pozostałą część stanowią lokaty zabezpieczone walutami (swapy walutowe) i papierami wartościowymi (transakcje warunkowe repo i sell-buy-back). Zabezpieczenie składane stronie transakcji sprawia, że taka operacja wiąże się z mniejszym ryzykiem dla banku-kontrahenta (w mniejszym stopniu obciąża limit kredytowy danego banku uczestniczącego w transakcji). Z tego też względu w wielu krajach są one dominującym segmentem rynku transakcji lokacyjnych. Istnieją dwa rodzaje transakcji warunkowych zabezpieczanych papierami wartościowymi: transakcje repo (repurchase agreement) i buy-sell-back/sell-buy-back (BSB/SBB). Transakcje te polegają na sprzedaży/zakupie papierów wartościowych i równoczesnym zakupie/sprzedaży w ustalonym dniu w przyszłości po z góry ustalonej cenie. Tym samym są one syntetycznymi depozytami i syntetycznymi pożyczkami. Oprocentowanie ustalane w ramach tych transakcji nie odzwierciedla rentowności papierów wartościowych służących zabezpieczaniu operacji. Stopa procentowa na rynku repo jest różnicą między ceną zakupu a ceną sprzedaży papierów wartościowych. Ze względu na to, że transakcje repo i BSB/SBB są zabezpieczone, ich oprocentowanie jest niższe niż niezabezpieczonych lokat międzybankowych. Pomimo że obie transakcje są do siebie zbliżone pod względem ekonomicznym, w Polsce lepiej rozwinięty jest rynek operacji BSB/SBB.

Lokatami zabezpieczonymi na rynku pieniężnym są również swapy walutowe (fx swaps). Transakcje te polegają na zakupie/sprzedaży walut i równoczesnej odsprzedaży/odkupieniu walut w określonym terminie w przyszłości. Tym samym otrzymuje się, tak jak w przypadku rynku repo, syntetyczną pożyczkę lub syntetyczny depozyt. Aby zaciągnąć pożyczkę w PLN na rynku fx swap, należy sprzedać waluty obce w transakcji kasowej i odkupić je w transakcji terminowej. Oprocentowanie takiej transakcji wynika z różnic w kursach rozliczenia transakcji kasowej i terminowej. Rynek swapów walutowych zaspokaja głównie potrzeby inwestorów zagranicznych, którzy często finansują w ten sposób zakup polskich obligacji na rynku transakcji fx swap. Wskazuje na to struktura obrotów w tym segmencie, bowiem około 90% transakcji na rynku międzybankowym zawierana jest z bankami zagranicznymi. Rynek swapów walutowych to najbardziej płynny segment rynku pieniężnego w Polsce.

Rynek krótkoterminowych instrumentów dłużnych
Wśród instrumentów dłużnych (poza bonami pieniężnymi), które są przedmiotem obrotów na międzybankowym rynku pieniężnym należy wymienić bony skarbowe, krótkoterminowe papiery dłużne banków komercyjnych oraz krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw. W segmencie transakcji międzybankowych rynki te są mało płynne. Bony skarbowe, których udział w finansowaniu potrzeb pożyczkowych Skarbu Państwa spada, są sprzedawane w ramach systemu Dealerów Skarbowych Papierów Wartościowych. Zasady funkcjonowania systemu dealerów ustalane są przez Ministerstwo Finansów. Następnie papiery te odsprzedawane są na rynku wtórnym innym podmiotom, w tym innym bankom komercyjnym. Udział transakcji międzybankowych w obrotach bonami skarbowymi jest mały, przeważają bowiem transakcje z podmiotami niebankowymi. Gros operacji zawartych na wtórnym rynku bonów skarbowych to operacje warunkowe.

Autorka jest pracownikiem NBP