Jak działa rynek międzybankowy

Wszystkie lokaty dłuższe niż jednodniowe (oraz lokata S/N) rozpoczynają się drugiego dnia roboczego po zawarciu transakcji. W każdym dniu roboczym o godzinie 11 podawany jest fixing stawek referencyjnych. Banki pełniące funkcje Dealerów Rynku Pieniężnego podają stawki, po jakich byłyby gotowe udzielić lub przyjąć depozyt złotowy na ww. terminy. Stawki wylicza się jako średnią arytmetyczną po odrzuceniu jednego lub dwóch najniższych i najwyższych kwotowań. Stawki ustalane na rynku pieniężnym stanowią bazę przy ustalaniu wysokości oprocentowania kredytów udzielanych przez banki. Pomimo że stawki rynku pieniężnego kształtowane są na skutek popytu i podaży na pieniądz, granice dla poziomu tych stawek wyznaczają stopy procentowe ustalane przez bank centralny. Pasmo wahań stopy o terminie overnight wyznaczają stawki operacji depozytowo-kredytowych. Górnym ograniczeniem dla stopy O/N jest stopa lombardowa. Jest to cena, za jaką banki mogą uzyskać pieniądze z banku centralnego pod zastaw papierów wartościowych uzupełniając swoje niedobory płynności. Dolną granicą stawki O/N jest stopa depozytowa banku centralnego. Jest to stopa, po jakiej nadwyżki płynnościowe banków mogły być lokowane na koniec dnia w banku centralnym. Wahania stopy O/N następują prawie zawsze wewnątrz pasma wyznaczonego przez stopy banku centralnego. Działaniem, które stabilizuje poziom krótkoterminowych stawek rynku pieniężnego jest uśredniony system rezerwy obowiązkowej.

W 2005 r. wprowadzono na polski rynek stawkę POLONIA. Stawka POLONIA określa oprocentowanie depozytów złotowych udzielonych lub przyjętych w terminie O/N (trwających od dnia zawarcia transakcji do następnego dnia roboczego). Różnica w stosunku do O/N WIBOR/WIBID polega na tym, że stawka POLONIA odzwierciedla rzeczywistą cenę pieniądza na rynku, bowiem banki podają kwotowania dla tych transakcji, które zostały zawarte i przesłane do rozliczenia do godziny 16. Stawka POLONIA jest kalkulowana jako średnia ważona stopa oprocentowania depozytów przekazanych przez banki uczestniczące w fixingu (wagami są wartości zawartych transakcji). Wysokość stawki POLONIA kształtuje się w przedziale pomiędzy stawkami referencyjnymi O/N WIBOR i O/N WIBID.

Rynek bonów pieniężnych
Istotnym czynnikiem, który ma wpływ na sytuację na rynku lokat międzybankowych jest płynność systemu bankowego. W Polsce utrzymuje się nadmiar płynności w systemie bankowym. W celu jego redukowania bank centralny emituje bony pieniężne. Ograniczanie nadpłynności systemu bankowego służy skutecznemu działaniu banku centralnego. Emisja bonów pieniężnych jest podstawową formą operacji otwartego rynku. Bank Centralny co tydzień organizuje przetargi, na których sprzedawane są bony pieniężne. Termin zapadalności bonów pieniężnych wynosi 7 dni. Od 2006 r. do przetargów na bony pieniężne dopuszczone są wszystkie banki działające w Polsce, które uczestniczą w systemach rozliczeń niezbędnych do przeprowadzenia tej operacji. Warto podkreślić, że przed 2006 r. jedynymi uczestnikami przetargów na bony pieniężne były banki posiadające status Dealera Rynku Pieniężnego. Bank Centralny przeprowadza operacje otwartego rynku po to, aby wpływać na poziom krótkoterminowych stóp procentowych, bowiem poprzez stopy procentowe realizuje swój podstawowy cel, jakim jest stabilność poziomu cen. Rentowność bonów pieniężnych, której dolne ograniczenie określa stopa referencyjna Banku Centralnego, oddziałuje na wysokość stawki rynku pieniężnego SW WIBOR (depozyt tygodniowy), która odpowiada terminowi zapadalności bonów pieniężnych. Tym samym bank centralny wpływa na cenę pieniądza na rynku międzybankowym.