Miedź - metal wielkich emocji

Człowiek zaczął wykorzystywać miedź do produkcji różnych przedmiotów już około 7 tysięcy lat temu. Jej plastyczność, kolor oraz powszechne występowanie w przyrodzie sprawiły, że w krótkim czasie stała się podstawowym surowcem do wytarzania naczyń, narzędzi i broni. Pięć tysięcy lat temu człowiek nauczył się wyrabiać brąz, czyli stop miedzi z cyną, co dało początek nowej epoce w dziejach kultury materialnej ludzkości. Wtedy też czerwony metal stał się towarem, którym handluje się do dnia dzisiejszego.

Do połowy XIX wieku potentatem na rynku miedzi była Wielka Brytania. Dysponując najlepszą technologią wytopu tego metalu kontrolowała ponad 3/4 światowego handlu. Jednak w wyniku unowocześnienia technik obróbki rudy produkcja miedzi stale rosła. Bardziej opłacalne stało się budowanie hut i zakładów rafinacji w pobliżu kopalń i dostarczanie na rynek gotowych wyrobów. Pozycję Brytyjczyków na rynku osłabiło także odkrycie nowych wielkich złóż w Ameryce Północnej, Chile i Australii. Jednak Londyn do dziś pozostał głównym ośrodkiem światowego handlu tym metalem.

Na początku XX wieku w Stanach Zjednoczonych opracowano nowe techniki wydobycia i wytopu, pozwalające wykorzystać do produkcji metalu rudy gorszej jakości. W rezultacie nastąpił gwałtowny rozwój światowego rynku miedzi.

Miedź jest nadal jednym z najpopularniejszych metali. Więcej zużywa się tylko żelaza i aluminium. Na świecie produkuje się rocznie 15,5 miliona ton (dane za 2001 rok). Na jej ceny znaczny wpływ ma fakt, że wykorzystywany jest głównie w branżach wrażliwych na przebieg cyklów koniunkturalnych, takich jak budownictwo i przemysł maszynowy. Z powodu doskonałych właściwości miedzi jako przewodnika elektryczności znaczącym odbiorcą są także producenci sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego. Zyskowność wydobycia tego surowca zależy przede wszystkim od stosowanej technologii. Surowiec ten znalazł też zastosowanie w przemyśle motoryzacyjnym. Każdy nowy pojazd opuszczający fabrykę zawiera w sobie średnio 25 kilogramów, a w luksusowych modelach - nawet 100 kilogramów tego surowca.

Z kolei na podaż znaczny wpływ ma sytuacja polityczna, ponieważ w wielu krajach będących czołowymi producentami kopalnie znajdują się pod kontrolą państwa, jak największy światowy koncern miedziowy Codelco w Chile, czy też polski KGHM. Ostatnia, trwająca od ponad roku, gwałtowna zwyżka notowań miedzi, w wyniku której ceny osiągnęły najwyższy poziom od kilkunastu lat, spowodowana była wzrostem popytu, głównie ze strony Chin przy stosunkowo niewielkich możliwościach zwiększenia produkcji w wyniku znacznego zmniejszenia nakładów inwestycyjnych na eksploatację nowych złóż. Działania oszczędnościowe były reakcją na trwały spadek notowań miedzi w drugiej połowie lat 90-tych, po skandalu jaki wybuchł w następstwie ujawnienia w 1996 roku manipulacji cenowych dokonywanych przez maklera jednego z japońskich banków.

Głównymi ośrodkami handlu, decydującymi o cenach miedzi na świecie są: Londyn, Nowy Jork i Szanghaj. Na Londyńskiej Giełdzie Metali (LME - London Metal Exchange) kontrakty na ten surowiec weszły do obrotu w 1877 roku. Obecnie na tym rynku przeprowadzanych jest mniej więcej 94% wszystkich światowych transakcji terminowych na miedź. Jeden kontrakt opiewa na 25 ton metalu najwyższej jakości z terminem dostawy za trzy miesiące. Cena podawana jest w dolarach za tonę, rozliczenia natomiast mogą być dokonywane także w funtach brytyjskich, jenach i euro. Na LME handluje się także opcjami na miedź.

Na nowojorskiej giełdzie towarowej (NYMEX - New York Mercantile Exchange) pojedynczy kontrakt terminowy opiewa na 25 tysięcy funtów (1 funt - 0,48 kg) miedzi. Cena podawana jest w centach za funt. W ostatnich miesiącach zyskała na znaczeniu Giełda Kontraktów Terminowych w Szanghaju (SHFE - Shanghai Futures Exchange), gdzie pojedyncza transakcja dotyczy 5 ton metalu, a ceny podawane są w juanach.

źródło: NYMEX