Kto zarabia na giełdzie?

Koniunktura na giełdzie podlega wahaniom podobnym do tych, które obserwujemy (i odczuwamy) w gospodarce. Kursy rosną i spadają, co pociąga za sobą zniżki i zwyżki indeksów. Po czasach hossy nastaje bessa. Przez dłuższy czas rynek może pozostawać w stagnacji, gdy kursy i indeksy zmieniają się w niewielkim stopniu. W czasie giełdowej niepogody często bardzo trudno wykorzystać rynek jako sposób na pozyskiwania kapitału, gdyż inwestorzy nie są skorzy do wykładania własnych pieniędzy nie będąc pewnymi perspektywy odpowiednio wysokiego zysku. Ale gdy pogoda dopisuje, to - tak w jak w roku 2006 - rynek pozwala nie tylko na wymianę akcjonariatu (sprzedaż swoich akcji przez "starych" akcjonariuszy), ale i pozyskiwanie nowego kapitału przez same spółki (co jest największa zaletą giełdy). Jak wygląda mechanizm działania rynku? Kto właściwie zarabia na giełdzie? Dlaczego rynek kapitałowy jest taki ważny dla gospodarki i dla naszych portfeli?

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że wygląda to tak...
Spółka, która chce się rozwijać potrzebuje kapitału. Jeśli nie wystarczają na to zyski wypracowane wcześniej, to spółka musi pieniądze pozyskać w inny sposób. Tradycyjnym sposobem finansowania inwestycji jest kredyt bankowy. Spółka może także starać się o dokapitalizowanie (podniesienie kapitału) lub pożyczki udzielane przez dotychczasowych starych udziałowców. Może spróbować poszukać ewentualnie nowych udziałowców, pamiętając jednak by nie złamać przepisów prawa rynku kapitałowego.

Dla niektórych firm drogą do pozyskania kapitału może stać się rynek publiczny - tzw. oferta publiczna i późniejsze wejście na giełdę. Wiąże się to z koniecznością spełnienia szeregu wymogów przez emitenta, w tym dopełniania obowiązków informacyjnych i z kosztami wynikającymi zarówno z samej operacji "upublicznienia" firmy, jak i późniejszej obecności na giełdzie. Ale, dzięki upublicznieniu, firma wchodzi na "scenę", co sprawia, że jej komunikacja z potencjalnymi inwestorami jest ułatwiona (choć, z drugiej strony, eksponowane są także ewentualne wpadki).

Spółka może na rynku publicznym pozyskiwać kapitał w dwojaki sposób - dzięki emisji akcji lub przez emisję obligacji, co jednak dotychczas w Polsce jest sposobem nieporównywalnie mniej popularnym. Papiery wartościowe oferowane są inwestorom, którymi na rynku mogą być zarówno firmy spoza branży finansowej (w ten sposób przejmują ona czasem swoich konkurentów lub doprowadzają do przyjaznych fuzji), instytucje finansowe, takie jak np. banki, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne jak i inwestorzy indywidualni (tu zróżnicowanie jest olbrzymie - od amatorów - hobbystów przez bardzo aktywnych graczy z runku terminowego - tzw. day-traderów po prawdziwych rekinów obracających dziesiątkami i setkami milionów złotych).

Pośrednikiem między inwestorem a emitentem są maklerzy (domy maklerskie), a wygodną platformą transakcyjną jest właśnie giełda, która koncetruje podaż i popyt ułatwiając handel i wycenę spółek. Za swoje usługi pośrednictwa maklerzy i sama giełda pobierają prowizje i opłaty. Opłaty takie pobiera także niezwykle ważna instytucja, zapewniająca właściwe rozliczania i księgowanie transakcji - w Polsce funkcję taką spełnia Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych.