Raz, dwa, trzy... sprzedane!

Z punktu widzenia finansowego największe znaczenie mają obligacje hurtowe i bony skarbowe. Jednak w aukcjach mogą uczestniczyć tylko wybrane instytucje - banki, którym Minister Finansów przyznał status Dealera Skarbowych Papierów Wartościowych. Jego posiadanie wiąże się z licznymi obowiązkami. Przede wszystkim z aktywnym udziałem w aukcjach papierów skarbowych oraz udziału w obrotach nimi na rynku wtórnym. W zamian pełnią rolę pośredników przy transakcjach zawieranych przez inwestorów, którzy nie mają bezpośredniego dostępu do przetargu, pobierając za to odpowiednie prowizje.

Planowaną aukcję Minister Finansów zapowiada co najmniej na tydzień przed jej terminem. Informuje wtedy o wartości nominalnej papierów przewidzianych do sprzedaży, terminie składania ofert oraz warunkach emisji, w tym o terminie wykupu. Określa także warunki płatności za obligacje. Minimalna wartość oferty składanej przez uczestnika przetargu bonów skarbowych wynosi 100 tysięcy złotych. W przypadku obligacji kwota ta określana jest za każdym razem w liście emisyjnym. Zwyczajowo jest to jednak co najmniej 1 milion złotych. Oferty składane są w dniu aukcji do wyznaczonej godziny. Musi być w nim podana wartość nominalna papierów, które uczestnik przetargu chce nabyć oraz cena jaką gotowy jest zapłacić za jedną obligację.

Po zebraniu propozycji inwestorów, Ministerstwo Finansów określa cenę przetargową. Wszystkie oferty z ceną wyższą zostają przyjęte. Oferty z ceną równą najniższej zaakceptowanej przez resort mogą być przyjęte w całości lub częściowo. W tym drugim przypadku mamy do czynienia z redukcją ofert. Jej stopa określana jest w procentach. W przypadku obligacji Ministerstwo Finansów najpóźniej następnego dnia może zaoferować na przetargu uzupełniającym niesprzedaną lub dodatkową liczbę papierów. Ich wartość nie może jednak przekroczyć 20% nominalnej wartości pierwotnego przetargu. Cena wtedy jest już ustalona - jest to średnia ważona ceny z ofert zaakceptowanych przez resort. Uczestniczyć w aukcji dodatkowej mogą tylko ci dealerzy, którzy kupili obligacje na pierwszym przetargu. Jeśli ich oferty kupna przewyższają wartość puli przeznaczonej do sprzedaży, to resort skarbu również może przeprowadzić redukcję zleceń.
Wydatki rządowe (budżetowe) są w wielu państwach (także w Polsce) wyższe od dochodów (głównie z podatków). Pojawia się więc deficyt, dziura, którą rząd "łata" przez zaciągnięcie długu - w postaci sprzedaży wyemitowanych przez skarb państwa papierów skarbowych - bonów i obligacji. Tak więc to co dla inwestorów jest lokatą kapitału, dla państwa jest długiem.