Mierniki zaufania konsumentów w USA

Wydatki przeznaczane na konsumpcję stanowią w USA ponad 70 procent produktu krajowego brutto (PKB). Trudno się zatem dziwić zainteresowaniu, jakim cieszą się wśród uczestników rynków finansowych różnego rodzaju wskaźniki (indeksy) pozwalające ocenić zachowanie tego największego komponentu PKB. Wśród różnych wskaźników popularność zyskały zwłaszcza tzw. badania zaufania konsumentów. Wzrost (spadek) zaufania konsumentów pozwala oczekiwać większych (mniejszych) wydatków konsumpcyjnych. Na ich podstawie - po uwzględnieniu pozostałych czynników makro, tj. inwestycji, eksportu netto czy wydatków rządowych - formułowane są dalsze oceny zachowania się PKB.

Jak mierzą zaufanie?

Zaufanie (niekiedy u nas nazywane - w wyniku tłumaczenia angielskiego terminu - "sentymentem") zwykle oceniane jest w oparciu o badanie ankietowe. Ważne, aby zdać sobie sprawę, że wniosek z badania - określona wartość wskaźnika zaufania konsumentów (ang. sentiment index, sentix) - nie charakteryzuje naturalnie nastawienia wszystkich konsumentów, lecz stosunkowo niewielkiej liczby podmiotów, które tworzą tzw. grupę reprezentatywną, tzn. o podobnej strukturze w stosunku do struktury ogółu konsumentów lub struktury pewnej wyróżnionej grupy konsumentów o szczególnie dużym znaczeniu dla gospodarki.

Schemat pytań ankietowych zawiera pytania: 1) dotyczące sytuacji bieżącej i 2) dotyczące oczekiwań konsumentów co do przebiegu koniunktury gospodarczej w przyszłości (zwykle w okresie sześciu miesięcy od momentu przeprowadzenia badania). Technicznie rzecz biorąc, ankietowani mają do wyboru trzy odpowiedzi na zadawane pytanie: pozytywną, neutralną i negatywną. Indeks kalkulowany jest następnie jako różnica pomiędzy liczbą odpowiedzi zaklasyfikowanych jako "pozytywne", a odpowiedziami "negatywnymi". Często różnica ta podawana jest w wielkościach procentowych, a zbilansowanie procentowego udziału porównywanych wariantów odpowiedzi (jeśli odsetek odpowiedzi "pozytywnych" jest równy odsetkowi odpowiedzi "negatywnych'") oznacza się wartością 0, 50 lub 100 (proc.). Przykładowo, jeżeli w badaniu udziały procentowe wariantów pozytywny-neutralny-negatywny wyniosły 50%-30%-20%, a dla zbilansowania wariantów pozytywnego i negatywnego przyjęto wartość 50 (proc.) to obliczony na tej podstawie indeks zaufania konsumentów wyniesie 80 (proc.). Zwróćmy uwagę, że w kalkulacjach opuszcza się odsetek odpowiedzi "neutralnych".
Dwa podstawowe wskaźniki zaufania konsumentów w USA przygotowywane są co miesiąc przez agencję Reuters wespół z University of Michigan (dalej indeks Michigan) oraz prywatną instytucję badawczą Conference Board. Nieco w cieniu tych dwóch indeksów pozostaje wskaźnik optymizmu inwestorów prywatnych opracowany przez firmę UBS we współpracy z Instytutem Gallupa (dalej indeks UBS/Gallup). Pomimo, że nie może on być traktowany jako wskaźnik zaufania konsumentów w tradycyjnym rozumieniu, stanowi cenne uzupełnienie informacji o ich oczekiwaniach w zakresie planowania inwestycji.