Kto kieruje polityką monetarną krajów euro?

W Bundesbanku, banku centralnym RFN, zarówno sposób powoływania władz i jej kadencyjność stwarzały warunki do podejmowania decyzji w sposób niezależny. Republika Federalna Niemiec miała wśród państw uprzemysłowionych w drugiej połowie XX wieku najniższy poziom inflacji, co było upatrywane jako wynik prowadzenia przez bank centralny niezależnej od rządu polityki pieniężnej. Bank ten charakteryzował się również dużą niezależnością finansową. Dlatego to właśnie Bundesbank stał się wzorem dla Europejskiego Banku Centralnego (EBC) pod względem koncepcji niezależności, jak również struktury organizacyjnej.

"Duch" niemieckiego modelu bankowości centralnej widoczny jest w Statucie ESBC, a na siedzibę EBC wybrano właśnie Frankfurt nad Menem, co miało dodatkowo podkreślić, że EBC będzie chlubnym kontynuatorem polityki prowadzonej przez Deutsche Bundesbank. EBC wraz z narodowymi bankami centralnymi tworzy Europejski System Banków Centralnych (ESBC) o strukturze dwustopniowej (analogicznie do modelu niemieckiego: bank federalny i banki landów).

Kadencja prezesa EBC, wiceprezesa i pozostałych członków Zarządu trwa osiem lat, bez prawa ponownego wyboru. Natomiast kadencja prezesów NBC nie może być krótsza niż pięć lat. Ponadto przepisy Statutu - w stosunku do członków Zarządu EBC, w stosunku do prezesów NBC - zabraniają odwoływania tych osób z funkcji, z wyjątkiem nadzwyczajnych sytuacji, takich jak popełnienie poważnego przestępstwa lub niemożność pełnienia obowiązków. Jeśli zwolnienie osób objętych tą szczególną ochroną nastąpiłoby z naruszeniem przepisów, mogą one zaskarżyć decyzję o zwolnieniu do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Pierwszym prezesem EBC był dawny minister finansów i były dyrektor Banku Centralnego Holandii Wim Duisenberg. Od 1 listopada 2003 r. funkcję tę pełni były gubernator banku centralnego Francji, Jean-Claude Trichet.

Głównymi organami decyzyjnymi EBC są:

• Rada Prezesów (zwana również Radą Dyrektorów)
• Zarząd
• Rada Ogólna

Najwyższym organem decyzyjnym jest Rada Prezesów EBC (prezes, wiceprezes, 4 członków zarządu i 12 prezesów narodowych banków centralnych). Każdemu członkowi rady przysługuje jeden głos. Jeśli przepisy nie stanowią inaczej, Rada Prezesów podejmuje decyzje zwykłą większością głosów. Jeśli głosy rozkładają się równo, rozstrzyga głos prezesa. Kworum, czyli liczba obecnych i uprawnionych do głosowania, niezbędne przy podejmowaniu decyzji wynosi 2/3 członków. Rada Prezesów uchwala wytyczne i podejmuje decyzje niezbędne do wykonywania zadań spoczywających na ESBC.Określa politykę pieniężną Wspólnoty (stopy procentowe i poziom rezerw w ESBC) oraz ustala wytyczne służące jej realizacji. Pełni także funkcje konsultacyjne oraz decyduje o współpracy międzynarodowej EBC.

W skład Zarządu Europejskiego Banku Centralnego wchodzą: prezes, wiceprezes i czterej członkowie, mianowani za wspólną zgodą przez rządy państw członkowskich UE. Członkami Zarządu mogą być tylko obywatele państw członkowskich o wysokich kwalifikacjach w sprawach monetarnych i bankowych. Ich kadencja trwa osiem lat i nie jest odnawialna. Do zadań Zarządu należy prowadzenie bieżącej działalności EBC tj. realizacja polityki pieniężnej zgodnie z wytycznymi Rady Prezesów, która może powierzyć Zarządowi także inne zadania. Każdy z członków zarządu dysponuje jednym głosem, zwykle Zarząd podejmuje decyzje zwykłą większością głosów. W sytuacji równego rozłożenia głosów decyduje głos prezesa.

Trzecim organem decyzyjnym jest Rada Ogólna. Składa się z prezesa, wiceprezesa Zarządu EBC oraz prezesów narodowych banków centralnych. W porównaniu z innymi organami Rada Ogólna jest forum szczególnym, ponieważ łączy państwa strefy euro i pozostałe kraje członkowskie UE. Rada pełni funkcje doradcze, wspomagające i administracyjne. Zajmuje się między innymi zbieraniem informacji statystycznych i przygotowaniem sprawozdań z działalności Banku. Przede wszystkim jednak zajmuje się działaniami związanymi z przygotowaniem do włączenia do strefy euro pozostających obecnie poza nią trzynastu państw członkowskich UE.