Złe parkowanie a korupcja

Panuje powszechna zgoda, że kolosalne znaczenie dla wielkości korupcji mają normy społeczne obowiązujące w danym kraju. Problem jednak w tym, że często odróżnienie znaczenia norm społecznych od prawnych jest niemożliwe. Nie wiadomo, czy urzędnik nie przyjmuje łapówki, bo boi się kary, czy też nie przyjmuje łapówki, bo uznaje ją za nieetyczną. Wiele organizacji pozarządowych prezentuje mierniki korupcji oparte na subiektywnych odpowiedziach ankietowanych osób. Nie wiadomo jednak, czy na korupcję w danym kraju bardziej wpływa poczucie bezkarności skorumpowanych urzędników, czy też niedostatek norm społecznych. Wyizolowanie wpływu tych ostatnich to nie lada wyzwanie. Pomysłowość ekonomistów nie ma jednak granic i również ta kwestia doczekała się rozwiązania.

Dyplomaci jak króliki

Raymond Fisman z Columbia University oraz Edward Miguel z University of California wpadli na bardzo sprytny pomysł. Skorzystali z wyników naturalnego badania, które miało miejsce w centrum Nowego Jorku. Mianowicie, badaniu poddano liczbę oraz wartość niezapłaconych mandatów za nieprawidłowe parkowanie, które wystawione zostały na samochody użytkowane przez dyplomatów i ich rodziny. W tamtym czasie cały korpus dyplomatyczny, objęty immunitetem dyplomatycznym, nie podlegał karze za wykroczenia drogowe popełnione na obszarze USA. Do badania udało się wyizolować próbkę osób, która cechowała się dużą liczebnością (codziennie w Nowym Jorku przebywa około 1700 dyplomatów na stałych posadach), dużą różnorodnością (badane osoby pochodziły ze 146 krajów) oraz, co najważniejsze, ich zachowanie było kształtowane w głównej mierze przez normy społeczne z kraju pochodzenia. Fakt, że placówki dyplomatyczne skupione są na niewielkim obszarze miasta sprawił, że wszyscy dyplomaci, którzy nieświadomie stali się królikami doświadczalnymi, byli zmuszeni do parkowania w zbliżonych warunkach - prawdopodobne jest zatem, że na ich zachowanie wpływało wyłącznie osobiste poszanowanie prawa, a nie zróżnicowane możliwości zaparkowania auta.

Czarna lista dłużników

Autorzy badania sporządzili listę krajów, których dyplomaci popełniali średnio najwięcej wykroczeń w ciągu roku w przeliczeniu na jednego członka misji dyplomatycznej w okresie październik 1997 - listopad 2002. Na marginesie warto dodać, że problemy z mandatami wystawionymi na dyplomatów za złe parkowanie były w tym okresie prawdziwą udręką dla władz miejskich - łączna niezapłacona kwota mandatów sięgała 18 milionów dolarów. Okazało się, że otrzymane wyniki badania dość dobrze pasują do powszechnych wyobrażeń o korupcji na świecie. Dziesięć czołowych miejsc na liście niezapłaconych mandatów zajęły (w nawiasach liczba niezapłaconych mandatów w przeliczeniu na jednego członka korpusu dyplomatycznego): Kuwejt (246), Egipt (140), Czad (124), Sudan (119), Bułgaria (117), Mozambik (110), Albania (84), Angola (81), Senegal (79), Pakistan (69). Wszystkie te kraje znajdują się na wysokich miejscach w rankingach korupcji sporządzanych przez różne organizacje (np. Transparency International).