Historia polskiej gospodarki (3)

I wojna światowa i późniejsza wojna z rosyjskimi bolszewikami przyniosły ogromne zniszczenia w przemyśle i rolnictwie. Żywiołowej powojennej odbudowie towarzyszyła wysoka inflacja, która w 1923 r. przeszła w hiperinflację i zupełnie zdezorganizowała życie gospodarcze. W 1924 r. rząd premiera Władysława Grabskiego podjął szereg reform. Obcięto wydatki budżetowe (m. in. zlikwidowano dopłaty dla kolei), ograniczono biurokrację i nałożono dodatkowe podatki na kapitał. Przede wszystkim pamiętać należy o przeprowadzonej reformie walutowej. Niewiele wartą, zdewaluowaną markę polską zastąpił złoty (1,8 mln marek za 1 złotego). Emisją nowych pieniędzy zajął się niezależny Bank Polski SA.

Lata 1926-1930 to czas ministra przemysłu i handlu Eugeniusza Kwiatkowskiego. Przyczynił się do rozbudowy portu w Gdyni, opowiadał się za rozwojem handlu morskiego, ograniczeniem roli państwa w gospodarce. W latach 1926-1929 tempo rozwoju gospodarczego Polski wynosiło średnio 11 proc. rocznie. Spośród ważniejszych krajów szybciej rozwijała się jedynie Japonia.

Niestety, na początku lat '30 przez świat przetoczył się Wielki Kryzys. Nie ominął on także gospodarki polskiej. W roku 1932, w samym dnie Kryzysu, produkcja przemysłowa wyniosła zaledwie 54 proc. wielkości z 1929 roku. Szalało bezrobocie. Aktywniejszą walkę z kryzysem podjęto dopiero w 1932 roku. W 1936 roku pod przewodnictwem Kwiatkowskiego opracowano nowy program gospodarczy rządu. Przewidywał on forsowne uprzemysłowienie kraju i rozbudowę sił zbrojnych. W 1937 roku rozpoczęto budowę Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP). Realizację ambitnych planów przerwała II wojna światowa.

Produkcja przemysłowa na ziemiach polskich w 1939 roku była niewiele wyższa niż w 1913 r., nie można jednak powiedzieć, że przez cały okres międzywojenny panowała stagnacja. Polska musiała nie tylko odbudować się po wojennych zniszczeniach, ale i zjednoczyć trzy części kraju. Połowa lat międzywojennych przypadła na okresy światowego kryzysu, a początkowe lata niepodległości upłynęły na wojnach o granice. Gdy tylko warunki zewnętrzne były sprzyjające, gospodarka rozwijała się bardzo szybko.

Artykuł powstał przy wykorzystaniu książki Józefa Dudy i Ryszarda Orłowskiego Gospodarka Polska w dziejowym rozwoju Europy (do 1939 roku), Wydawnictwo UMCS, Lublin 1999