Biznes bardziej odpowiedzialny

"Biznes to biznes" - tak brzmi popularne powiedzenie, używane w sytuacji, gdy dla osiągnięcia zysku trzeba zapomnieć o innych wartościach, na przykład o przyjaźni. Biznes rzeczywiście musi się kierować żelaznymi regułami, w tym bezwzględnym rachunkiem opłacalności. Gdy ktoś lekceważy te zasady, może zostać szybko zjedzony przez konkurentów. Czy to oznacza, że przedsiębiorcy bezwzględni, bardziej drapieżni, zawsze wygrywają z tymi o bardziej wrażliwych sercach? Nie, tak być nie musi, a coraz częściej bywa nawet odwrotnie.

Na całym świecie coraz bardziej popularna staje się idea odpowiedzialnego biznesu. Jej propagatorzy zapewniają, że nie chodzi im o zmianę samej natury biznesu, lecz o przydanie mu nowych treści. Przedsiębiorcy uczciwi, stosujący się do zasad odpowiedzialnego biznesu zdobywają sobie dzięki temu przewagi konkurencyjne.

Podstawowa zasada mówi, że firma postępuje uczciwie i przyjaźnie wobec wszystkich. Tak tkwiących w jej środku - tu oczywiście chodzi głównie o pracowników, ale i o akcjonariuszy, jak i wobec jej otoczenia - czyli klientów, dostawców, a także wobec lokalnej społeczności i całego społeczeństwa. Te wszystkie osoby mające relacje z firmą określane są mianem interesariuszy.

Pod egidą organów Unii Europejskiej działa Europejskie Forum Interesariuszy, dyskutujące o zasadach i praktyce Corporate Social Responsibility (CSR), czyli właśnie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa. Pod wpływem tego ruchu już ok. 3 tys. dużych korporacji europejskich publikuje coroczne raporty o tym, co w danym okresie zrobiły na rzecz interesariuszy.

Zwykle najwięcej miejsca poświęca się tam spójnym programom społecznym, w ramach których firma finansuje różne cele - od inwestycji ułatwiających życie okolicznych mieszkańców, przez fundowanie stypendiów dla zdolnych uczniów, po wspieranie ludzi ubogich. Coraz więcej firm rozumie, że uczciwe postępowanie wobec pracowników zwiększa ich zaangażowanie w pracy. Uczciwie traktowani klienci pozostają lojalni - a nakłady na utrzymanie ich lojalności są kilkakrotnie niższe niż na pozyskanie nowych klientów.

Ten etyczny biznes oraz działania prospołeczne poprawiają wizerunek firmy, tworzą jej kapitał społeczny. Dziś wiele firm stosuje te same technologie, oferuje nam towary bądź usługi o niemal takich samych parametrach, po bardzo zbliżonych lub wręcz takich samych cenach. W dłuższym okresie o wygranej w walce konkurencyjnej decydować może więc wielkość tego kapitału społecznego.

Tak wygląda oczywiście teoria. W praktyce w Polsce jest jeszcze niewiele firm konsekwentnie wypracowujących swój kapitał społeczny. Przeważają wśród nich spółki zagranicznych korporacji. Ale jest ich coraz więcej. Być może już niedługo, klienci wahający się, którą firmę wybrać, pytać będą nie tylko o cenę towaru czy usługi, ale też o to, jak wyglądają programy CSR tych firm. I dopiero wtedy zdecydują, której zaufają.